Focus op Wetenschap

Focus op Wetenschap 28-04-2026

Kun je aan je geheugen sleutelen om van pijnlijke herinneringen af te komen?

Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke...

Focus op Wetenschap 20-04-2026

Wat zeggen loeiende koeien?

Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen?  🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk?  🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren...

Focus op Wetenschap 13-04-2026

Dode koolmezen in de blender voor onderzoek naar bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich...

Focus op Wetenschap 30-03-2026

Op zoek naar parasieten in koeienpoep

Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk zijn voor koeien. En dan met name de leverbotparasiet. 👨‍🌾 Boeren kunnen hun koeien...

Focus op Wetenschap 23-03-2026

Hoe bescherm je de rechtsstaat… ook tegen zichzelf? (live vanaf InScience festival)

Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen?  In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met Rowin Jansen tijdens het InScience Festival in Nijmegen. Waar het in het eerste deel ging...

Focus op Wetenschap 16-03-2026

Hoe geheim hoort een geheime dienst te zijn? (live vanaf InScience festival)

Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en macht.  In deze eerste aflevering van een tweeluik duiken we in een wereld die zich...

Focus op Wetenschap 9-03-2026

Hoe maakt de NOS het weerbericht?

Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat de weermensen hadden voorspelt. Maar sta je er wel eens bij stil dat je elke dag naar de...

Focus op Wetenschap 2-03-2026

Hoe een ‘gezonde’ bodem het verschil maakt bij hitte en hoosbuien

In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen veroorzaken? Bodemonderzoekers Amanda Matson en Erik van den Elsen (Wageningen Environmental...

Focus op Wetenschap 16-02-2026

Waarom muzikale papegaaien ons minder uniek maken

Waar zijn wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis. Wat maakt ons mensen anders dan de dieren? Is het onze rationele manier van denken? Of misschien wel onze muzikaliteit? En wat zegt het over de mens als we kunnen bewijzen dat dieren...

Focus op Wetenschap 9-02-2026

Geen spinazie in jouw supermarkt zonder genenbank in Wageningen

De versafdeling in jouw supermarkt is meestal goed gevuld. Maar waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, is dat er achter het groenteschap een heuze wapenwedloop tussen plantenziektes en veredelaars plaatsvindt. Van cruciaal belang bij het gevuld houden van onze schappen zijn een stel...

Focus op Wetenschap 19-01-2026

Zonder God, mét betekenis – Religie op de Snijtafel

Wat blijft er over als God geen vanzelfsprekend antwoord meer is?Wanneer vaste religieuze kaders verdwijnen, maar de vragen naar zin, betekenis en verbondenheid blijven bestaan? In deel 2 van Religie op de Snijtafel verdiepen we het gesprek over geloof, zingeving en ervaring. Waar vinden mensen –...

Focus op Wetenschap 12-01-2026

Is God terug bij Gen Z? - Religie op de Snijtafel

Na decennia van ontkerkelijking gebeurt er iets opmerkelijks.Voor het eerst sinds 1966 neemt het aantal gelovige jongeren in Nederland weer toe. Vooral onder Gen Z groeit de belangstelling voor geloof, spiritualiteit en zingeving. Tegelijkertijd zijn kerkelijke instituties minder vanzelfsprekend...

Focus op Wetenschap 29-12-2025

#5 - Alcohol - Nog een rondje? (S17)

In deze bonusaflevering duiken we onze eigen kroeg in. Want waar voer je nou betere gesprekken over alcohol dan aan de toog?  🍹Filosoof Marian Donner en arts Yvo Kortmann, stamgasten van onze podcast, gaan onder leiding van presentator Lara Billie in gesprek over het drinken van alcohol...

Focus op Wetenschap 22-12-2025

#4 - Alcohol – De vijf zit in de klok (S17)

In deze podcastserie over alcohol horen we steeds opnieuw terugkomen hoe gevaarlijk alcohol kan zijn. En keer op keer zeggen deskundigen: het moet véél minder normaal worden. Maar... toch doen we het, ook al weten we dat het slecht is. Waarom is dat zo? Waarom luisteren we liever naar het duiveltje...

Focus op Wetenschap 15-12-2025

#3 - Alcohol - De comazuipende jongeren (S17)

#3 – Alcohol – De comazuipende jongeren (S17) Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je jong bent en je drinkt tot je erbij neervalt? Jaarlijks komen er iets meer dan 1000 jongeren onder de 18 jaar met een alcoholvergiftiging op de spoedeisende hulp terecht. Hoe zijn zij eraan toe?  📜 Louise...

Focus op Wetenschap 8-12-2025

#2 - Alcohol - Hoe normaal is alcohol eigenlijk? (S17)

Dementie, zeven soorten kanker en verslavingsstoornissen. Alcohol verhoogt het risico op meer dan 200 ziektes en aandoeningen, zowel mentaal en lichamelijk. Marlous Tuithof van het Trimbos Instituut onderzoekt de impact van alcohol op onze samenleving. Geschat wordt dat er jaarlijks tussen 2700 en...

Focus op Wetenschap 1-12-2025

#1 - Alcohol - We dronken altijd al, toch? (S17)

Als we reclame's van alcoholische dranken mogen geloven zit er achter elke slok een eeuwenlange geschiedenis van tradities, rituelen en mythes. Maar schuilt er achter deze marketingcampagne's daadwerkelijk zo'n sprookjesachtig verleden? Of dronken we vroeger bier, wijn en jenever om hele andere...

Focus op Wetenschap 17-11-2025

#4 - Bevolkingsonderzoek - Total Body Scan: een APK voor je lijf (S16)

Wie niet wil wachten op een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek kan zelf een uitvoerige gezondheidsscan laten uitvoeren; een zogenaamde Total Body Scan. Dat kost je dan wel een aardige stuiver, maar in ruil daarvoor krijg je zekerheid over je gezondheid terug. Ten minste, zo denken veel...

Focus op Wetenschap 10-11-2025

#3 - Bevolkingsonderzoek - Niet iedereen wil getest worden (S16)

Iedereen krijgt automatisch een brief voor een bevolkingsonderzoek in de brievenbus. De veronderstelling is dat je mee wil doen, en wil je dat niet, dan moet je dat zelf actief aangeven. Iemand die dat heeft gedaan en aan geen enkel bevolkingsonderzoek meedoet, is Marli Huijer, voormalig Denker der...

Focus op Wetenschap 3-11-2025

#2 - Bevolkingsonderzoek – Poep testen kan je leven redden (S16)

Bevolkingsonderzoek verlaagt sterfte aan darmkanker met 45%. Dat vond️ Iris Landsdorp-Vogelaar in haar onderzoek. Als hoogleraar vroegopsporing aan het Erasmus MC bestudeert Iris Landsdorp-Vogelaar de effectiviteit van die onderzoeken. Ze combineert klinische data met zelfgebouwde modellen om...

Focus op Wetenschap 27-10-2025

#1 - Bevolkingsonderzoek - De brief (S16)

Darmkanker, Borstkanker en Baarmoederhalskanker. Drie ziektes waar in Nederland bevolkingsonderzoek naar wordt gedaan. Vanaf een bepaalde leeftijd krijgt iedereen een brief. Een oproep om mee te doen met onderzoek om te checken of je ziek bent zonder dat je het doorhebt. Meedoen is eigen keuze...

Focus op Wetenschap 6-10-2025

Big Tech & greenwashing; de strategie achter de marketingmachine (special op Betweter Festival in Utrecht)

Tijdens het Betweter Festival in Utrecht spraken presentatoren Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos met postdoctoraal onderzoeker Rianne Riemens over haar onderzoek naar greenwashing door ‘Big Tech’. “Meer technologie wordt gepresenteerd als dé oplossing voor problemen die technologie zelf...

Focus op Wetenschap 29-09-2025

De horrorparadox; waarom we angst opzoeken (special op Nacht van Ontdekkingen in Leiden)

Tijdens De Nacht van Ontdekkingen in Leiden onderzoekt presentator Sander Nieuwenhuijsen met stresswetenschapper Laura Nawijn en literatuurhistoricus Evert van Leeuwen en het publiek de fascinerende horrorparadox: waarom zoeken we angst op, terwijl we het tegelijkertijd willen vermijden? In een...

Focus op Wetenschap 22-09-2025

Democratie op losse schroeven (special met Roxane van Iperen op Nacht van Ontdekkingen in Leiden)

Tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden gaat presentator Syb Faes in gesprek met schrijver en jurist Roxane van Iperen over haar boek Eigen planeet eerst en de vraag waarom onze democratie faalt in het aanpakken van de klimaatcrisis. Van Iperen schetst een wereld waarin twee systemen tegenover...

Focus op Wetenschap 1-09-2025

Hoe we elkaar begrijpen zonder woorden (special vanaf Lowlands Science)

Een festival kan een plek zijn waar wetenschap en kunst elkaar ontmoeten. In deze tweede aflevering van onze festivalserie onderzoeken sociaal psycholoog Tom Frijns (Universiteit Utrecht) en cultuurwetenschapper Gerlov van Engelenhoven (Universiteit Leiden) hoe mensen communiceren zonder...

Focus op Wetenschap 25-08-2025

De kracht van aanraking (special vanaf Lowlands Science)

Een festival is meer dan muziek, theater of kunst. Het is ook een plek waar wetenschap tot leven kan komen. In deze special van Focus duiken we in de wereld van festivalonderzoek. In deze eerste aflevering onderzoeken we samen met Anouk Keizer (Universiteit Utrecht) en haar collega’s van de Dutch...

Focus op Wetenschap 18-08-2025

#4 - Oorlog - De media-oorlog (S15)

Wat is de impact van framing, propaganda en tijdsdruk op de berichtgeving over de situatie in Israël en Gaza?   In deze aflevering van Focus onderzoeken we hoe media opereren in conflictsituaties. Wat betekent het om verslag te doen van een oorlog waar je niet fysiek aanwezig kunt zijn? “Je wordt...

Focus op Wetenschap 11-08-2025

#3 - Oorlog - Als burger gedood met AI (S15)

Elke 20 seconden en nieuw doelwit voor ogen – de officiers moeten kiezen: wel of niet aanvallen? AI krijgt een steeds grotere rol in conflictsituaties. Het zou moeten zorgen voor preciezere executie, en dus: minder burgerleed. Maar hoe zit dat nou echt? “Het gedrag op basis waarvan mensen als...

Focus op Wetenschap 4-08-2025

#2 - Oorlog - Een hongersnood is politiek (S15)

De situatie in Israël en Gaza is hooggespannen en iedere toeschouwer speelt voor eigen expert. Maar wat kunnen we op wetenschappelijke grond zeggen over de oorlog en zijn gevolgen? "Al sinds halverwege de twintigste eeuw hebben we genoeg voedsel om in theorie alle hongersnoden te voorkomen." In...

Focus op Wetenschap 28-07-2025

#1 - Oorlog - Het Genocidevraagstuk (S15)

De situatie in Israël en Gaza is hooggespannen en iedere toeschouwer speelt voor eigen expert. Maar wat kunnen we op wetenschappelijke grond zeggen over deze oorlog? “De wetenschap is er vrij eenduidig over eens dat het hier gaat om een Genocide.” In deze aflevering van Focus vertelt Uğur Ümit...

Focus op Wetenschap 30-06-2025

#4 - Labels - M/V/X (S14)

Een M, een V, een X: ogenschijnlijk slechts een paar lettertjes, één veld in je paspoort. Maar ze staan voor iets veel groters: hoe vormen wij gender, en hoe vormt gender ons? “Er zijn allerlei gradaties van gender en niemand is eigenlijk dat ideale ding.”   In deze aflevering van Focus: 🏛️...

Focus op Wetenschap 23-06-2025

#3 - Labels - Iedereen een diagnose (S14)

De afgelopen jaren is het aantal diagnoses zoals ADHD enorm toegenomen. Op sociale media wemelt het van de filmpjes met zogenaamd handige lijstjes zodat je jezelf kan diagnosticeren. Een label kan opluchting geven – eindelijk een verklaring voor waar je al die tijd mee zat. Maar wat als je te maken...

Focus op Wetenschap 16-06-2025

#2 - Labels - Tussen culturen (S14)

Stel je voor, je hebt een vader uit China en een moeder uit Nederland. Dan krijg je twee verschillende culturen mee, met een eigen set aan tradities en gebruiken. Ben je dan Chinees of Nederlands? En... wanneer je meerdere culturen in je draagt, is dat dan een nadeel in onze maatschappij, of juist...

Focus op Wetenschap 10-06-2025

#1 - Labels - De liefde voor labels (S14)

Labelen: wij mensen zijn er dol op. Of het nu in de scheikunde, sociale wereld of supermarkt is, overal plakken we etiketjes op. Maar waarom doen we dat, en hoe beïnvloeden labels hoe we kijken naar onszelf en naar anderen? “Binnen een paar milliseconden heb je eigenlijk al een beeld.” In deze...

Focus op Wetenschap 26-05-2025

#4 - Elektriciteit in het lichaam - Zelfhulp via elektriciteit (S13)

Is onze podcasthost Lara Billie Rense een sukkel? Op zoek naar ontspanning kwam die een advertentie tegen… en bestelde een elektronisch apparaatje dat de nervus vagus stimuleert. De beloftes van de producent zijn groot: “Repareer je zenuwstelsel, kalmeer je geest, krijg je energie terug, bereik...

Focus op Wetenschap 19-05-2025

#3 - Elektriciteit in het lichaam - Het ontstaan van leven (S13)

Elektriciteit zit in ons lichaam. Ze is al aanwezig vanaf de eerste celdeling en het ontstaan van ons lichaam. Sterker nog: het lijkt erop dat elektrische velden richting geven aan hoe we groeien - én door het meten van die elektriciteit zouden we kunnen voorspellen wanneer dat mis dreigt te gaan...

Focus op Wetenschap 12-05-2025

#2 - Elektriciteit in het lichaam - Hoeveel elektriciteit kan een mens aan? (S13)

Bliksem: een natuurkracht die prachtig, ontzagwekkend én beangstigend is. En nog steeds grotendeels een mysterie. In Nederland slaat de bliksem elk jaar zo’n 300.000 keer in. Gemiddeld worden zes mensen per jaar geraakt — en twee daarvan overleven het niet.   Wat gebeurt er met je lichaam als je...

Focus op Wetenschap 5-05-2025

#1 - Elektriciteit in het lichaam - Elektriciteit in het brein (S13)

Elektriciteit stroomt door ons lichaam. Elke beweging, emotie en beslissing wordt aangestuurd door elektrische impulsen in de hersenen.  Luigi Galvani en zijn vrouw Lucia Galeazzi ontdekten samen voor het eerst elektriciteit vanuit het lichaam. We maken een sprong naar 250 jaar later. "Veel...

Focus op Wetenschap 28-04-2025

Waarom eet niet iedereen plantaardig? (special vanaf het NPO podcast festival)

Eiwittransitie in Nederland: al jaren wordt er gepleit om minder dierlijke eiwitten te consumeren en vaker te kiezen voor plantaardige alternatieven. Is het wel gezond? Hoe ver zijn we hier in Nederland mee? En wat heeft een bijzondere bitterbal uit Groningen hiermee te maken? In deze speciale...

Focus op Wetenschap 18-03-2025

Geluidsgolven als medicijn voor het brein (special vanaf InScience Filmfestival)

Eén op de vier mensen krijgt gedurende het leven te maken met een hersenaandoening. Wat als we deze aandoeningen zouden kunnen behandelen met geluidsgolven, zonder te snijden of boren? Hersenwetenschapper Lennart Verhagen (Radboud Universiteit & Dondersinstituut) onderzoekt verschillende...

Focus op Wetenschap 20-01-2025

Hoe wapenen we ons tegen een high-tech oorlog?

Oorlog wordt steeds meer high-tech. Bewapende drones worden van grote afstand aangestuurd, of gaan zelfs helemaal zelfstandig naar hun doelwit op zoek. Automatische luchtafweer reageert sneller dan een mens ooit zou kunnen. Kunstmatige intelligentie analyseert bakken met gegevens in een oogwenk, en...

Focus op Wetenschap 13-01-2025

Het orgasme ontleed

De meeste seks tussen mensen is niet gericht op bevruchting, maar op plezier. En daar is het menselijk lichaam goed voor uitgerust. Net als sommige andere gelukkige diersoorten heeft de mens bijvoorbeeld een relatief grote clitoris. En al in de baarmoeder lijken embryo’s plezierige plekjes tussen...

Focus op Wetenschap 6-01-2025

#4 - De Batterijbelofte #4 - Bestaat de batterij van de toekomst uit keukenzout? (S12)

Hoe ziet de toekomst van de oplaadbare batterij eruit? Een ding is zeker: hij moet duurzamer, veiliger en het lieft gemaakt worden zonder kritieke materialen. Hoogleraar elektrochemische energieopslag Marnix Wagemaker van de TU Delft werkt aan meerdere potentiële technologiën voor de batterij van...

Focus op Wetenschap 30-12-2024

#3 - De Batterijbelofte #3 - Heb jij binnenkort een Nederlandse batterij in je smartphone? (S12)

In Nederland werkt de Leidse start-up Leyden Jar aan een batterij die 70% meer energie opslaat, veiliger is en in Nederland wordt ontwikkeld. Maar kan Nederland een belangrijke rol spelen in de batterijmarkt, die op dit moment gedomineerd wordt door Chinese partijen? In deze aflevering van de...

Focus op Wetenschap 23-12-2024

#2 - De Batterijbelofte #2 - Brandgevaar en uitbuiting: de keerzijde van je oplaadbare accu (S12)

Oplaadbare accu’s zijn overal om ons heen: in je smartphone, elektrische fiets, auto en zelfs in grote batterijparken. Maar hoe veilig zijn deze batterijen? En wat zijn de gevolgen van het winnen van grondstoffen zoals kobalt en lithium? In deze aflevering van de Focus-podcast bespreken Lara Billie...

Focus op Wetenschap 18-12-2024

#1 - De Batterijbelofte #1 - Lost lithium ons energieprobleem op? (S12)

Batterijen zijn onmisbaar in ons dagelijks leven – van alledaagse apparaten zoals smartphones en elektrische tandenborstels tot de accupakketten in voertuigen en grootschalige opslag in batterijparken. Maar wat maakt ze zo belangrijk voor een duurzame toekomst? En wat is de specifieke rol van...

Focus op Wetenschap 11-12-2024

#4 - De Prikkelpandemie #4 - Zijn we té verbonden met elkaar? (S11)

De grenzen tussen werk en privé vervagen. Met onze smartphones en laptops dragen we ons werk mee naar huis - maar dringt ons privéleven ook door in de werkdag.Dat levert stress op, vertelt Daantje Derks, hoogleraar 'Technology facilitated work-life integration' aan de Erasmus Universiteit...

Focus op Wetenschap 4-12-2024

#3 - De Prikkelpandemie #3 - Help, ik heb een smartphone (S11)

Onze smartphones liggen constant op de loer om onze aandacht te vragen met een zoem of een ping, of om tijdens een dood momentje de nodige afleiding te verzorgen.Is deze continue bron van prikkels eigenlijk wel goed voor ons? Hoogleraar cognitieve psychologie en aandachts-expert Stefan van der...

Focus op Wetenschap 27-11-2024

#2 - De Prikkelpandemie #2 - We denken onszelf ziek (S11)

Stress lijkt een paradox van de moderne tijd: we leven veiliger en welvarender dan ooit, maar kampen massaal met vermoeidheid, angst en lichamelijke klachten. Hoe is dat mogelijk? Die vraag leggen we neer bij Stephan Claes, hoogleraar psychiatrie en psychiater aan de KU Leuven. Hij schreef het...

Focus op Wetenschap 20-11-2024

#1 - De Prikkelpandemie #1 - Hebben we meer stress dan vroeger? (S11)

Steeds meer mensen kampen met stress en burn-outs. Is dit een modern probleem, of worstelden onze voorouders hier ook al mee? Verslaggever Ruben Rosen Jacobson duikt in deze vragen en ontdekt onderweg verrassend veel over zijn eigen stressgewoonten. Hij ondergaat een stress-test bij...