Terug naar hoofdinhoud

Ondertussen in de kosmos

Ondertussen in de kosmos podcast

In Ondertussen in de kosmos nemen de makers van de Volkskrant je mee langs de nieuwste ontdekkingen uit de ruimte en de sterrenkunde.

Onderwerp

ruimte, sterrenkunde, wetenschap

Uitgever

de Volkskrant

Afleveringen Ondertussen in de kosmos luisteren

50 items
De nieuwste klimaatverwachting zorgt voor heftige reacties
Ondertussen in de kosmos 25-05-2026

De nieuwste klimaatverwachting zorgt voor heftige reacties

Het ergste rampscenario voor de opwarming van het klimaat gaat géén realiteit worden, concludeerden wetenschappers onlangs. Dat klinkt als goed nieuws, maar is het dat ook? Het nieuws leidde tot heftige reacties, maar we kijken bij onze podcast natuurlijk liever naar de nuchtere wetenschappelijke...
Hoe AI zorgt voor doorbraken in de wetenschap
Ondertussen in de kosmos 18-05-2026

Hoe AI zorgt voor doorbraken in de wetenschap

Van het lezen van duizenden jaren oude half vergane teksten tot het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen: de opmars van a.i. zorgt in de wetenschap voor radicaal nieuwe mogelijkheden. George van Hal en Laurens Verhagen bespreken opvallende doorbraken. De vraag van de luisteraar luidt deze keer...
Aliens op aarde
Ondertussen in de kosmos 11-05-2026

Aliens op aarde

Lang, heel lang, was het maar een saaie boel op aarde. Er krioelden hoogstens wat eencelliggen rond. Maar toen ineens - pats! - in relatief korte tijd ontstonden in de oceanen de meeste bizarre wezens, die er in onze ogen nu haast buitenaards uitzien. Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans vertelt...
Het wonder van de trekvogel
Ondertussen in de kosmos 4-05-2026

Het wonder van de trekvogel

Eigenlijk is het gewoon een wonder, hoe een klein bolletje veren twee keer per jaar de halve wereld over kan reizen. Eeuwenlang begrepen mensen helemaal niet waar trekvogels bleven zodra ze uit zicht verdwenen, inmiddels snappen wetenschappers dat veel beter. Natuurredacteur en vogelaar Jean-Pierre...
Oordeel toch niet zo snel!
Ondertussen in de kosmos 27-04-2026

Oordeel toch niet zo snel!

Bij kennismakingen oordelen we razendsnel over de persoon tegenover ons, blijkt uit onderzoek. Hoe aantrekkelijk iemand is, hoe betrouwbaar, hoe competent: binnen één seconde denken we het te weten. Evolutionair best een handige eigenschap, snel iemand inschatten. Maar het leidt ook regelmatig tot...
Waar blijft de Alzheimerpil?
Ondertussen in de kosmos 20-04-2026

Waar blijft de Alzheimerpil?

Eén op de vijf Nederlanders krijgt in het leven dementie. Steeds meer raken onderzoekers ervan doordrongen: de ziekte van alzheimer is niet simpelweg op te lossen door het brein met schoonmaakmedicijnen te ontdoen van ziekmakende eiwitplaques. Maar hoe dan wel? De beste nieuwe ideeën van...
Gaat je bewustzijn door na de dood?
Ondertussen in de kosmos 13-04-2026

Gaat je bewustzijn door na de dood?

We gaan het vandaag hebben over iets spannends, iets mysterieus. In de bestseller 'Het Ultieme Geheim' beweert schrijver Dan Brown dat er wetenschappelijke aanwijzingen zijn dat het bewustzijn door kan gaan na de dood, en ook dat er zoiets bestaat als een 'non-lokaal bewustzijn'. Oftewel: een soort...
Zwarte regen: wat doen al die oorlogen met het klimaat?
Ondertussen in de kosmos 6-04-2026

Zwarte regen: wat doen al die oorlogen met het klimaat?

Straaljagers, tanks, bommen. Gewapende conflicten hebben niet alleen impact op mensen, maar ook op het klimaat en de natuur. Zo verbrandt één gevechtsvliegtuig in één uur al 5.600 liter brandstof. Dus wat doen de grootschalige oorlogen in onder meer Oekraïne en in de golfregio met de opwarming van...
Wie bedacht de paashaas?
Ondertussen in de kosmos 30-03-2026

Wie bedacht de paashaas?

Best gek toch, een haas die eieren rondbrengt? Toch is er een intrigerende verklaring voor hoe de paashaas een symbool werd van het paasfeest. We duiken deze week met hulp van antropologen, historici en zelfs een sterrenkundige in de wereld van Pasen. Want was is precies de historische basis voor...
Verslaafd aan Big Tech: wat kun je er zélf tegen doen?
Ondertussen in de kosmos 23-03-2026

Verslaafd aan Big Tech: wat kun je er zélf tegen doen?

We zitten met z'n allen aan het infuus van Amerikaanse Big Tech bedrijven. Dat voelt steeds ongemakkelijker, omdat die bedrijven onze aandacht vasthouden met dubieuze algoritmes. Sinds Trump aan de macht is, wordt die technologie nadrukkelijker ingezet als geopolitiek wapen: de mail van de...
Probleemwolf Bram: wat bezielde de beroemdste wolf van Nederland?
Ondertussen in de kosmos 16-03-2026

Probleemwolf Bram: wat bezielde de beroemdste wolf van Nederland?

Hij hapte naar kinderen. Een compleet natuurgebied werd voor mensen tot 'no go' area verklaard. Jagers waren máánden op zoek tot ze hem eindelijk te pakken hadden. Wolf GW3237m, in de volksmond bekend als Bram, groeide uit tot de beroemdste en beruchtste wolf van Nederland. Maar waarom vertoonde...
Wat doet de elektrische fiets met onze gezondheid?
Ondertussen in de kosmos 9-03-2026

Wat doet de elektrische fiets met onze gezondheid?

Het zal niemand ontgaan zijn, op de fietspaden is een revolutie aan de gang. Steeds meer mensen - jong en oud - kiezen voor een elektrische fiets. Die zorgt voor een enorme verandering in hoe Nederlanders dagelijks bewegen. We doken het lab in om te testen hoeveel minder energie je gebruikt op een...
Het nieuwe afvalmedicijn: 'Triple G'
Ondertussen in de kosmos 2-03-2026

Het nieuwe afvalmedicijn: 'Triple G'

Bij een proef met de nieuwste generatie afvalmedicijnen verliezen deelnemers 29 procent van hun lichaamsgewicht. In één jaar! Is dat nog wel gezond? Wat zijn de voor- en nadelen? En waarom werken afvalmedicijnen voor de een, terwijl een ander er veel minder van profiteert? We bespreken het met...
Is het leven nu drukker dan vroeger? (live)
Ondertussen in de kosmos 23-02-2026

Is het leven nu drukker dan vroeger? (live)

Flink wat mensen gaan gebukt onder stress of krijgen zelfs een burnout. Is het leven nu zoveel hectischer dan vroeger? En in hoeverre is teveel stress een individueel probleem, of een gevolg van een 'hypernerveus' ingerichte samenleving? We bespreken het bij onze liveshow in de Amsterdamse Balie...
Heeft binnenkort iedereen een eigen digitale butler?
Ondertussen in de kosmos 16-02-2026

Heeft binnenkort iedereen een eigen digitale butler?

Het geldt als dé grote belofte op het gebied van kunstmatige intelligentie: AI-agenten die allerlei taken voor je kunnen uitvoeren, als een soort persoonlijke digitale butler. Een restaurant boeken dat perfect bij je smaak past, je belastingaangifte invullen, precies op het juiste moment de...
Last van rommel? De wetenschap biedt hulp
Ondertussen in de kosmos 9-02-2026

Last van rommel? De wetenschap biedt hulp

Iedereen heeft er weleens mee te maken: rommel! En een niet opgeruimd huis doet nare dingen in ons brein ontdekken wetenschappers. Hoe vlieg je die rommellaatjes en bakken vol snoertjes het best aan? Tonie Mudde bespreekt het met wetenschapsredacteuren Anna van den Breemer en Heleen van...
Eindelijk gaan er weer mensen naar de maan
Ondertussen in de kosmos 2-02-2026

Eindelijk gaan er weer mensen naar de maan

De raket staat al klaar op het lanceerplatform: vier astronauten staan op het punt verder de ruimte in te gaan dan mensen ooit eerder zijn gekomen. Ze maken een rondje om de maan, als voorbereiding voor een missie waarbij de mens voor het eerst in meer dan een halve eeuw voet op de maan moet gaan...
Hoe word je creatiever?
Ondertussen in de kosmos 26-01-2026

Hoe word je creatiever?

Altijd al een boek willen schrijven, een instrument leren spelen of een knaller van een presentatie bedenken voor je werk: overal is creativiteit voor nodig. Maar is dat iets wat je in je moet hebben? Of kun je het ook stimuleren? Tonie Mudde bespreekt het met Beter Leven-verslaggevers Anna van den...
Luisteren naar spookdeeltjes uit het heelal
Ondertussen in de kosmos 19-01-2026

Luisteren naar spookdeeltjes uit het heelal

Dagelijks razen er ontelbare neutrino's door je lijf: raadselachtige, bijna massaloze deeltjes uit het heelal die overal recht doorheen gaan, zelfs door de aarde zelf. Maar in de Middellandse Zee bouwden wetenschappers een enorme detector om die spookdeeltjes tóch te kunnen zien. En Nederlandse...
Van marteling naar succesbehandeling: elektroshocks
Ondertussen in de kosmos 12-01-2026

Van marteling naar succesbehandeling: elektroshocks

De filmklassieker One Flew Over the Cuckoo’s Nest gaven elektroshocks een slechte reputatie. Het zou neerkomen op marteling. Maar bij moderne elektroshoktherapie gaat het er héél anders aan toe. En het blijkt verrassend goed te werken bij zware depressies. Kaya Bouma, redacteur psychologie en...
Wat doen zoetstoffen in je lichaam?
Ondertussen in de kosmos 5-01-2026

Wat doen zoetstoffen in je lichaam?

Op papier zijn zoetstoffen de ideale suikervervangers. Weinig calorieën, wél zoet. Toch passeren ze de spijsvertering niet ongemerkt, blijkt uit een groeiende stapel wetenschappelijk onderzoek. Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen ging op zoek naar de nieuwste inzichten over wat zoetstoffen met...
Zo lukken goede voornemens wél
Ondertussen in de kosmos 29-12-2025

Zo lukken goede voornemens wél

'Hoe ben jij van je slechte gewoontes afgekomen?' Wetenschapsredacteur Hanneke de Klerck vroeg het aan Volkskrant-lezers. De inzendingen waren toch verrassend en De Klerck destilleerde er de beste tips uit om nu echt een einde te maken aan die slechte gewoontes. Presentator Tonie Mudde neemt ze met...
Kosmisch vuurwerk: wat we kunnen leren van exploderende sterren
Ondertussen in de kosmos 22-12-2025

Kosmisch vuurwerk: wat we kunnen leren van exploderende sterren

Het is het meest spectaculaire vuurwerk: ontploffende sterren en exploderende deeltjes. Sterrenkundigen worden er steeds beter in om dit kosmische vuurwerk te zien en krijgen daardoor een nieuwe blik op hoe het heelal werkt. Presentator Tonie Mudde bespreekt het met redacteur sterrenkunde George...
De meest spraakmakende onderzoeken van 2025
Ondertussen in de kosmos 15-12-2025

De meest spraakmakende onderzoeken van 2025

Het is december; tijd voor lijstjes! Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans maakte een lijst met de meest spraakmakende Nederlandse onderzoeken van 2025. Onderzoeken die niet de publiciteit hebben gehaald, maar wel heel veel geciteerd worden door mede-onderzoekers. Hoe functioneren je wenkbrauwen...
Is dit de oeraap waar de mens écht van afstamt?
Ondertussen in de kosmos 8-12-2025

Is dit de oeraap waar de mens écht van afstamt?

Wetenschappers doen steeds weer nieuwe ontdekkingen over onze voorouders: de apen waar wij van afstammen. Nu is er een tijdgenoot ontdekt van onze meest bekende mensachtige voorouder Lucy. Host Tonie Mudde bespreekt de nieuwe ontdekkingen uit de oertijd met wetenschapsredacteuren Maarten Keulemans...
Waarom hebben zoveel mensen rugpijn?
Ondertussen in de kosmos 1-12-2025

Waarom hebben zoveel mensen rugpijn?

Bijna iedereen krijgt op enig moment wel te maken met pijn in de rug. In wanhoop kopen patiënten soms dure matrassen of grijpen ze naar zware pijnstillers, maar niets lijkt te werken. Waarom is dat? En wat helpt wél? Met medisch redacteur Ellen de Visser. Presentatie: Tonie MuddeMontage: Julia van...
De informatierevolutie: hoe we steeds meer vertrouwen op chatbots
Ondertussen in de kosmos 24-11-2025

De informatierevolutie: hoe we steeds meer vertrouwen op chatbots

Wie tegenwoordig iets opzoekt op Google krijgt vaak eerst een paar alinea's antwoord van een chatbot. Dat lijkt een kleine verandering, maar heeft grote gevolgen voor de manier waarop we met z'n allen informatie verzamelen én produceren. 'Mensen beoordelen zo'n chatbot soms als beter en neutraler...
Hoe kom je van een slechte gewoonte af?
Ondertussen in de kosmos 17-11-2025

Hoe kom je van een slechte gewoonte af?

We hebben allemaal wel één of meerdere irritante gewoontes waarbij we denken: eigenlijk zou ik dit anders willen doen. Maar hoe dan? En hoe voorkom je dat je weer terugvalt in je oude routine? Wetenschappers beginnen steeds beter te doorgronden wat slechte gewoontes triggert - en hoe je die kunt...
[LIVE] Wat als écht slimme mensen het land zouden besturen
Ondertussen in de kosmos 10-11-2025

[LIVE] Wat als écht slimme mensen het land zouden besturen

Of het nu gaat om thema's als asiel, woningen of polarisatie: er lopen in Nederland wetenschappers rond die hier al decennia lang onderzoek naar doen. Wat zou er gebeuren als deze knappe koppen het voor het zeggen hebben? Voor dit gedachte-experiment interviewde wetenschapsjournalist Maarten...
Hoe vang je een drone?
Ondertussen in de kosmos 3-11-2025

Hoe vang je een drone?

De angst voor vijandige drones zit er goed in. Overal in Europa worden ze gespot, waarbij soms complete vliegvelden komen stil te liggen uit vrees voor een aanslag. Europa wil nu zelfs ter bescherming een enorme ‘drone wall’ bouwen. Maar hoe detecteer je iets wat zo klein en wendbaar is als een...
[LIVE] Waarom je minder rationeel hebt gestemd dan je denkt
Ondertussen in de kosmos 30-10-2025

[LIVE] Waarom je minder rationeel hebt gestemd dan je denkt

In Tivoli Vredenburg vond de eerste cross-over plaats tussen de wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos en de cultuur- en tijdgeestpodcast Culturele bagage. Nog voordat de stembussen sloten, doken we in de vraag wat je stem nu écht bepaalt. Stem je wel zo rationeel als je denkt? Of laat je je...
Is de massamigratie van planten en dieren nog te stoppen?
Ondertussen in de kosmos 27-10-2025

Is de massamigratie van planten en dieren nog te stoppen?

Wat hebben de Japanse duizendknoop, de tijgermug en de Aziatische hoornaar met elkaar gemeen? Antwoord: het zijn allemaal zogeheten invasieve exoten. Diersoorten die hier oorspronkelijk niet thuishoren, en waar Nederland miljoenen aan uitgeeft om ze te bestrijden. Maar wie bepaalt precies welk dier...
De duistere nieuwe filosofie van de techmiljardairs
Ondertussen in de kosmos 20-10-2025

De duistere nieuwe filosofie van de techmiljardairs

Wie écht mensenlevens wil redden, moet zijn geld niet steken in armoedebestrijding, maar in AI, breinuploadtechnologie en ruimtevaart. Dat dicteert althans het 'langetermijnisme', een filosofische stroming die rap wint aan invloed én geld. Met Laurens Verhagen en George van Hal. Presentatie: Tonie...
De wonderlijke effecten van kou en warmte op je lijf
Ondertussen in de kosmos 13-10-2025

De wonderlijke effecten van kou en warmte op je lijf

Waarom heeft de een het koud op kantoor of thuis, en de ander juist warm? Hoe kan kou helpen bij kankerbehandelingen? En wat is nou eigenlijk de perfecte temperatuur om bij te leven? Wetenschappers doen tal van fascinerende ontdekkingen over wat kou en warmte precies voor effect op ons heeft. Met...
Leven we in een zwart gat?
Ondertussen in de kosmos 6-10-2025

Leven we in een zwart gat?

De laatste tijd zetten sommige sterrenkundigen intrigerende vraagtekens bij onze plek in het universum. Misschien, zo opperen ze na onderzoek, bevinden we ons met z’n allen wel in een zwart gat. Waarom denken ze dat? En wat ís een zwart gat überhaupt? Onze sterrenkunde-expert George van Hal legt...
Het groeiende probleem van nepwetenschap
Ondertussen in de kosmos 29-09-2025

Het groeiende probleem van nepwetenschap

Van dubieuze onderzoeken tot wetenschapsfraude, het is een groeiend probleem. Wetenschapsjournalist Stan van Pelt dook in de wereld van nepwetenschap. Hij toont aan hoe makkelijk het is een verzonnen experiment in een chique klinkend vakblad gepubliceerd te krijgen. Er blijkt een schimmige wereld...
Hoe ongezond is ultrabewerkt voedsel?
Ondertussen in de kosmos 22-09-2025

Hoe ongezond is ultrabewerkt voedsel?

Je zou er kanker van krijgen. Diabetes. Hart- en vaatziektes. Diverse media en voedingsgoeroes waarschuwen regelmatig voor de gevaren van ultrabewerkt voedsel. Maar wat zijn nou precies die ultra-processed foods? En zijn ze wel echt allemaal zo slecht voor je? We zochten het uit. Als toetje geven...
Het God-effect: waarom zoveel mensen religieus zijn
Ondertussen in de kosmos 15-09-2025

Het God-effect: waarom zoveel mensen religieus zijn

Miljarden mensen geloven in God, Allah of een ander religieus opperwezen. Hoe is dat zo ontstaan? En waarom is geloven in zo’n opperwezen volgens nieuw onderzoek de laatste jaren toch op z'n retour, ook in Islamitische landen? We bespreken het met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans...
Hoe partydrugs helpen tegen depressie
Ondertussen in de kosmos 8-09-2025

Hoe partydrugs helpen tegen depressie

Ongeveer 1 op de 4 mensen krijgt in zijn leven te maken met een depressie. Vaak slaan therapie of antidepressiva niet aan, dus wetenschappers zoeken uit alle macht naar nieuwe behandelingen. Uit recente studies blijkt nu dat de partydrug ketamine verrassend goed kan helpen. Redacteur psychologie &...
Hoe wereldkaarten je wereldbeeld sturen (en manipuleren)
Ondertussen in de kosmos 1-09-2025

Hoe wereldkaarten je wereldbeeld sturen (en manipuleren)

Afrikaanse landen zijn het helemaal zat, hun continent wordt op veelgebruikte wereldkaarten véél te klein afgebeeld. En ze hebben nog gelijk ook, volgens wetenschappers. Maar hoe komen we dan aan die wereldkaart? Kan het 'eerlijker'? En hoe proberen machthebbers ons wereldbeeld te manipuleren met...
Verdwenen oervolk van reuzen geeft zijn geheimen prijs
Ondertussen in de kosmos 25-08-2025

Verdwenen oervolk van reuzen geeft zijn geheimen prijs

Toen de moderne mens voor het eerst de wereld in trok, leefde er ook een geheimzinnig prehistorisch oervolk met opvallend grote afmetingen. Over die denisovamens wordt de laatste tijd de ene na de andere ontdekking gedaan. Wat men ziet, overtreft elke verwachting. Met Maarten Keulemans.Presentatie...
Wat je poep zegt over je gezondheid
Ondertussen in de kosmos 18-08-2025

Wat je poep zegt over je gezondheid

Kijk eens wat vaker achterom na een toiletbezoek, adviseren artsen regelmatig, want de grote boodschap kan veel vertellen over je gezondheid. Maar wat dan? En waarom krijgen sommige patiënten tegenwoordig een behandeling met een 'poeppil'? Medisch redacteur Ellen de Visser zocht het uit, en komt...
7 dingen die iedereen zou moeten weten over de zon
Ondertussen in de kosmos 11-08-2025

7 dingen die iedereen zou moeten weten over de zon

Hoe maakt de zon haar warmte? Hoe bijzonder is de zon ten opzichte van andere sterren? Raakt de brandstof van de zon ooit 'op'? Onze sterrenkunde-expert George van Hal beantwoordt deze en vele andere vragen over onze moederster, terwijl hij ondertussen een potje solar Hitster speelt met presentator...
Altijd al willen weten: waar blijven kwijtgeraakte sokken?
Ondertussen in de kosmos 4-08-2025

Altijd al willen weten: waar blijven kwijtgeraakte sokken?

We zoeken naar wetenschappelijk verantwoorde antwoorden op intrigerende vragen van luisteraars en Volkskrant-lezers. Zoals: mist mijn kat mij óók als ik op vakantie ben? Waarom heet de zwarte zee zwart, en de rode zee rood? Ik raak vaak één sok van een paar kwijt: waar blijven die toch? En zo nog...
Familieopstellingen zijn populair: hocuspocus of echt nuttig?
Ondertussen in de kosmos 28-07-2025

Familieopstellingen zijn populair: hocuspocus of echt nuttig?

Familieopstellingen zijn razend populair. Door deelnemers in een ruimte je familie te laten uitbeelden zou je meer inzicht kunnen krijgen in hardnekkige patronen. Wat maakt dit zo aantrekkelijk? En werkt het eigenlijk wel? Anna van den Breemer van de wetenschapsredactie deed zelf mee met een...
Liveshow: hoe goed werken die nieuwe afslankmedicijnen nou echt?
Ondertussen in de kosmos 21-07-2025

Liveshow: hoe goed werken die nieuwe afslankmedicijnen nou echt?

In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Hoofdingrediënt van de avond: wat doen afslankmedicijnen zoals Ozempic in je lichaam, en wat zijn de voor- en nadelen? We bespreken het met een gebruikster van de medicijnen, met Volkskrant-zorgredacteur Michiel van der...
Gif op je aardbei: hoe veilig is ons fruit?
Ondertussen in de kosmos 14-07-2025

Gif op je aardbei: hoe veilig is ons fruit?

Een van de meestgegeten fruitsoorten in Nederland bevat vaak meerdere bestrijdingsmiddelen – en soms meer dan wettelijk mag. Zo werd de aardbei symbool van de discussie over gifresten. Is ons fruit nog wel gezond? Of zijn de zorgen overdreven? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen zocht het tot...
Beschermt dit vaccin tegen Alzheimer?
Ondertussen in de kosmos 7-07-2025

Beschermt dit vaccin tegen Alzheimer?

Decennialang leek geen enkel medicijn iets uit te halen tegen dementie, maar nu is er beweging in het onderzoeksveld. Wetenschappers deden onlangs een verrassende ontdekking: een veelgebruikt vaccin tegen gordelroos blijkt óók te beschermen tegen dementie. Virussen zouden wel eens een hoofdrol...
Liveshow: hoe word ik gelukkiger?
Ondertussen in de kosmos 30-06-2025

Liveshow: hoe word ik gelukkiger?

In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Thema van de avond: hoe word ik gelukkig(er)? En dat dan vanuit wetenschappelijk perspectief natuurlijk. Luister en ontdek waarom Nederlanders altijd in de top10 gelukkigste landen ter wereld staan, hoe groot de rol is van...
Een atoombom maken is zo moeilijk niet meer
Ondertussen in de kosmos 20-06-2025

Een atoombom maken is zo moeilijk niet meer

Israël viel recent Iran aan omdat dat land op het punt zou staan een kernwapen in stelling te brengen. Maar hoe kun je weten hoe ver een land is met het ontwikkelen van een atoombom? Wie bepaalt überhaupt welk land een kernwapen mag bezitten? En hoe moeilijk, of makkelijk, is het anno 2025 nog om...
Ondertussen in de kosmos is de wetenschapspodcast van de Volkskrant over de nieuwste ontdekkingen uit de ruimte en de sterrenkunde.