Podcast Filosofie

Podcast Filosofie 21-05-2026

Sara Ahmed

"Verpest de feministe de goede sfeer door op seksistische momenten te wijzen? Of legt ze de kwade gevoelens bloot die onder de goede sfeer verborgen, verdrongen of ontkend worden? Komen er kwade gevoelens de kamer binnen wanneer iemand zijn of haar woede over bepaalde zaken uit? Of zou woede juist...

Podcast Filosofie 7-05-2026

Henri Bergson

“Tijd is schepping of het is niets”  Op deze manier drukte de Franse filosoof Henri Bergson uit dat tijd de bron van creativiteit is.  Wat is volgens Bergson het verschil tussen deze scheppende tijd en de meetbare tijd? Waarom verhouden geest en lichaam zich tot elkaar als een violist tot een...

Podcast Filosofie 23-04-2026

Jacques Maritain

'De staat is niet de hoogste incarnatie van de Idee, zoals Hegel geloofde; de staat is niet een soort collectieve supermens; de staat is slechts een instantie die gerechtigd is macht en dwang te gebruiken … een instrument in dienst van de mens. Maar de mens is geenszins voor de staat. De staat is...

Podcast Filosofie 9-04-2026

Axel Honneth

"Het zijn de drie erkenningsvormen van liefde, recht en waardering die pas samengenomen de sociale voorwaarden scheppen waaronder menselijke subjecten tot een positieve instelling tegenover zichzelf kunnen komen. Want alleen door de cumulatieve verwerving van zelfvertrouwen, zelfrespect en...

Podcast Filosofie 26-03-2026

Edith Stein

“Een vriend vertelt mij dat hij zijn broer heeft verloren, en ik word mij bewust van zijn pijn. Wat voor soort bewustzijn is dit? Ik wil mij hier niet bezighouden met de grond waarop ik dit lijden afleid. Misschien is zijn gezicht bleek en vertrokken, zijn stem zonder klank en gespannen. Misschien...

Podcast Filosofie 12-03-2026

Frantz Fanon

“Ik was verantwoordelijk voor mijn lichaam en ook voor mijn ras, voor mijn voorouders. Ik bekeek mezelf met een objectieve blik, ontdekte mijn zwartheid, mijn etnische kenmerken - en mijn oren begonnen te tuiten: kannibalisme, geestelijke achterstand, fetisjisme, raciale gebreken, slavenschepen en...

Podcast Filosofie 26-02-2026

Ludwig Feuerbach

"Theologie is antropologie”  Zo zette de negentiende-eeuwse filosoof Ludwig Feuerbach de kern van zijn atheïstische project uiteen.  Waarom is volgens Feuerbach religie een vorm van project en bestudering van religie dus een vorm van antropologie? Wat maakte dat Marx dankzij Feuerbach definitief...

Podcast Filosofie 12-02-2026

Thomas Kuhn

“Geschiedenis zou, wanneer we haar beschouwen als meer dan louter een verzameling van anekdotes en chronologieën, kunnen leiden tot een fundamentele verandering in de heersende visie op wetenschap.”  Zo begint het beroemde werk Structure of Scientific Revolutions van Thomas Kuhn, waarin hij zijn...

Podcast Filosofie 29-01-2026

Boeddha

"Het leven is lijden" Op deze manier drukte Siddharta Gautama, de Boeddha, uit dat de mens in een oneindige cyclus zit van geboren worden, leven en sterven. Waarom was de verlichting die de Boeddha bereikte een bevrijding voor hemzelf en alle wezens? Denkt de Boeddha nou dat er een zelf is of juist...

Podcast Filosofie 15-01-2026

Oneindigheid

"Dezelfde monotonie, dezelfde onbeweeglijkheid in de verre sterren. De eeuwigheid voert in het oneindige onverstoorbaar dezelfde shows op."  Op deze manier drukte de Franse revolutionair en filosoof Louis Blanqui uit dat oneindigheid niet alleen aanlokkelijk, maar ook beangstigend of verlammend kan...

Podcast Filosofie 18-12-2025

William James

“We moeten de ervaring beschermen tegen de filosofie”  Op deze manier drukte de Amerikaanse filosoof en psycholoog William James uit wat de kern van zijn project is.  Wat bedoelt James met de door hem geïntroduceerde term “stream of consciousness”? Waarom moeten we filosofische ideeën beoordelen op...

Podcast Filosofie 4-12-2025

G.E. Moore

“Ik denk niet dat de wereld of de wetenschappen voor mij ooit een aanleiding zouden zijn voor filosofische problemen. Wat voor mij filosofische problemen oproept, zijn de zaken die andere filosofen beweren over de wereld of de wetenschappen”  Op deze manier bekritiseerde de Britse filosoof G.E...

Podcast Filosofie 27-11-2025

René Girard en de tech-bro's (live @ Wonders of Work)

“Ideeën, als ze verwaarloosd worden door hen die er zich beroepshalve mee zouden moeten bezighouden - dat wil zeggen door hen die geleerd hebben kritisch over ideeën na te denken - gaan soms een onbeheersbaar eigen leven leiden en een onweerstaanbare macht op de massa’s uitoefenen” Op deze manier...

Podcast Filosofie 20-11-2025

Simone Weil en compassie

"Dan hebben ze misschien iets meer honger in Afrika, maar hier niet”, stelde Geert Wilders in een van de verkiezingsdebatten. Het was de slotzin van een betoog om te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, een potje dat zo langzamerhand toch een keer leeg moet zijn, als je ziet hoe vaak daar al...

Podcast Filosofie 13-11-2025

Meister Eckhart en gelatenheid

Kijk deze aflevering ook op youtube! https://youtu.be/kO4U-l-0Iek Botox, fillers, iets aan je neus laten doen, grotere borsten, een buttlift, haarimplantaten. Het is steeds normaler om wat aan je lichaam te verbouwen. En niet alleen voor mensen bij wie alles wat meer is gaan hangen; ook jongeren...

Podcast Filosofie 6-11-2025

Etty Hillesum, het innerlijk leven en de buitenwereld

De wereld staat in veel opzichten in de fik. We hebben te maken met razendsnel veranderend klimaat – in ecologische, maatschappelijke, politieke en geopolitieke zin. Al deze ellende kan voor een onrust zorgen in je persoonlijke leven. Het slechte nieuws buitelt over je heen, de onzekerheid is...

Podcast Filosofie 30-10-2025

Thomas Merton en de natuur

Bekijk deze aflevering ook op Youtube: https://youtu.be/9piSAZbUwUUNatuur en klimaat zijn thema’s waarbij je vooral moeizame blikken krijgt. Want het gaat natuurlijk snel over wat allemaal niet goed gaat – en dat is helaas veel. Opwarming van de aarde, afname biodiversiteit, het verdwijnen van...

Podcast Filosofie 23-10-2025

Jan van Ruusbroec en ontmoeting

Bekijk deze aflevering ook op Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=MvrPQiTNfp0&t=1sDe op-een-na meest vertaalde Nederlandse auteur? Jan van Ruusbroec! De verzuiling ligt ver achter ons. De samenleving is niet meer opgedeeld in een protestante, katholieke en socialistische werelden. Maar dat...

Podcast Filosofie 16-10-2025

Walter Benjamin en het fascisme

Kijk ons nu ook op YouTube: https://youtu.be/6nzosp1wKrI?si=usdJC_l8HNlauvgWFascist was lange enkel een scheldwoord. Het fascisme van de jaren 30 en 40 lag ver achter ons en dus was de term alleen nog in gebruik om een tegenstander zwart te maken. De laatste tijd echter neemt de serieuze aandacht...

Podcast Filosofie 9-10-2025

Georges Bataille en geweld

Let op: Kijkwijzer 16+. Je kunt bijna geen serie kijken of je krijgt deze waarschuwing. Los van soms wat seks, drugs en grof taalgebruik – is het steevast omdat er veel geweld te zien. Geweld is alom vertegenwoordigd in onze beeldcultuur. En dan heb ik het nog over een vrij onschuldige misdaadserie...

Podcast Filosofie 2-10-2025

Titus Brandsma en de terugkeer van de sterke man

Bekijk deze aflevering ook op Youtube: https://studio.youtube.com/video/B2x-7nUYsl8/editDe sterke man heeft de wind in de rug: Poetin, Trump, Orban, Erdogan. Maar ook in Nederland. Steeds meer Nederlanders verlangen naar een sterke, autoritaire leider. Uit recent onderzoek van HCSS blijkt dat de...

Podcast Filosofie 27-09-2025

Het nieuwe seizoen gaat beginnen - met een verrassing! (...plus noteer alvast 21/11)

De zomer ligt nu echt achter ons en dat betekent dat we weer de draad oppakken met de Podcast Filosofie. We starten dit seizoen met een speciale reeks. Negen weken lang kijken we door de ogen van mystieke denkers naar de wereld van nu.  De terugkeer van de sterke man, ecologisch bewustzijn...

Podcast Filosofie 26-06-2025

Ludwig Klages

“Wetenschap werd pas mogelijk nadat het oog van de ziel verblind raakte voor het leven.”  Op deze manier drukte de Duitse filosoof Ludwig Klages uit dat de rede en de wil uiteindelijk vijandig staan ten opzichte van het leven.  Waarom leidt de rede tot een vernietiging van het leven? Waarom hield...

Podcast Filosofie 22-05-2025

Graham Harman

“De voornaamste vijand van de platte ontologie is het taxonomische vooroordeel dat er bij voorbaat van uitgaat dat de wereld moet worden opgedeeld in een klein aantal radicaal verschillende soorten entiteiten” Op deze manier drukt de hedendaagse Amerikaanse filosoof Graham Harman uit dat de...

Podcast Filosofie 8-05-2025

Reinhold Niebuhr

“Uiteindelijk wordt het kwade niet zozeer gedaan door slechte mensen, maar door goede mensen, die zichzelf niet kennen en zich onvoldoende verdiepen”  Op deze manier drukte Reinhold Niebuhr uit dat we bescheiden moeten zijn met onze pretenties, ook als we het goede voor ogen hebben.  Hoe voorkomt...

Podcast Filosofie 24-04-2025

Op zoek naar een zorgeloos leven (live op Durf te Denken 2025)

“Wee! Er komt een tijd dat de mens de pijl van zijn verlangen niet meer over de mens heen schiet en dat de pees van zijn boog verleerd zal hebben te snorren! Ik zeg jullie: men moet nog chaos in zich dragen om een dansende ster te kunnen baren.”  Op deze manier drukte Friedrich Nietzsche uit dat...

Podcast Filosofie 10-04-2025

Val Plumwood

"De krokodil werpt een kritische blik op de mens, die onze pretentie dat wij een superieure soort zijn die boven de voedselketen verheven is, tempert en ons opvat als niets anders dan een dier, een bepaald soort voedsel weliswaar: voedsel met kapsones."  Op deze manier rekent de Australische...

Podcast Filosofie 27-03-2025

Merab Mamardasjvili

“Vrijheid is niet hetzelfde als keuzevrijheid (..) Vrijheid is iets dat plaatsgrijpt in de vanzelfsprekende noodzakelijkheid van het eigen zelf, hetgeen betekent dat vrijheid bewuste noodzakelijkheid is. Deze notie werd veel beter uitgedrukt door Luther toen hij zei: ‘Hier sta ik, ik kan niet...

Podcast Filosofie 13-03-2025

Zeno van Elea

"Mijn verhandeling is dus een antwoord op degenen die veelheid verdedigen, en ik betaal ze terug wat ze verdienen en nog meer ook. Mijn doel is om te laten zien dat hun idee dat er een veelheid is, wanneer je dit ver genoeg doorvoert, nog absurder is dan het idee dat alles één is."  Op deze manier...

Podcast Filosofie 27-02-2025

Confucius

“O heer, als u recht bent, wie durft er dan krom te zijn?”  Op deze manier drukte de Chinese filosoof Confucius uit dat het ethische en politieke onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.  Waarom beschouwt Confucius medemenselijkheid als de hoogste deugd? Waarom zijn weg, in tegenstelling tot het...

Podcast Filosofie 13-02-2025

Walter Benjamin

“Zo moet de engel van de geschiedenis eruitzien. Hij heeft het gelaat naar het verleden toegekeerd. Waar voor ons een aaneenschakeling van gebeurtenissen verschijnt, ziet hij één grote catastrofe die onafgebroken puinhoop op puinhoop stapelt en ze hem voor de voeten smijt. Hij zou wel willen...

Podcast Filosofie 30-01-2025

Jean-François Lyotard

'Met een extreme simplificatie noemen we "post-modern": het ongeloof aan de meta-vertellingen. (...) De narratieve functie verliest haar functoren: de grote held, de grote gevaren, de grote omzwervingen en het grote doel. Ze valt uiteen in wolken van narratieve, maar ook denotatieve, prescriptieve...

Podcast Filosofie 16-01-2025

Thomas Hobbes

“In [de natuurtoestand] is er geen plaats voor doelgerichte arbeid, want het is niet zeker dat deze resultaat zal hebben; er is dan ook geen landbouw; geen scheepvaart, en geen gebruik van goederen die over zee kunnen worden aangevoerd; geen architectuur; geen werktuigbouw, om dingen te verplaatsen...

Podcast Filosofie 12-12-2024

Marcus Aurelius

“Probeer eens hoe het leven van een goed mens je afgaat, iemand die tevreden is met wat hem wordt toebedeeld uit het grote geheel en die niet meer nodig heeft dan zijn eigen rechtvaardig handelen en goede wil”  Met deze protreptische woorden spoort Marcus Aurelius zichzelf en uiteindelijk ons...

Podcast Filosofie 28-11-2024

Maria Zambrano

"De hele persoon wordt niet gevonden binnen de filosofie; de totaliteit van de mens wordt niet gevonden met poëzie. In poëzie komen we de concrete, individuele mens rechtstreeks tegen. In filosofie de mens in zijn universele geschiedenis, in zijn wens om te zijn. Poëzie is ontmoeting, meesterschap...

Podcast Filosofie 14-11-2024

Hartmut Rosa

“Als versnelling het probleem is, dan zou resonantie wel eens de oplossing kunnen zijn”  Op deze manier drukt de Duitse filosoof en socioloog Hartmut Rosa uit, dat de moderne maatschappij vervreemding in de hand werkt door continue versnelling.  Wat zijn bij Rosa horizontale, verticale en diagonale...

Podcast Filosofie 31-10-2024

Zhao Tingyang

“Politiek heeft ten minste twee uitgangspunten van beslissende betekenis: het van de Griekse polis uitgaande concept van de staatspolitiek; en het Chinese tianxia-concept van een wereldpolitiek” Op deze manier drukt de hedendaagse Chinese politiek-filosoof Zhao Tingyang uit dat in het Chinese...

Podcast Filosofie 17-10-2024

Susanne Langer

“Omdat de vormen van het menselijke gevoel veel meer overeenstemmen met muzikale vormen dan met de vormen van taal, kan de muziek de aard van de gevoelens onthullen met een gedetailleerdheid en een echtheid die de taal niet kan benaderen” Op deze manier drukte de Amerikaanse filosoof Susanne Langer...

Podcast Filosofie 3-10-2024

Een hogere liefde - Brieven aan een Duitse vriend (met Bas Heijne)

“Veel betekent het te vechten terwijl men de oorlog verafschuwt, de nederlaag te accepteren terwijl men het verlangen naar het geluk bewaart, tegenover de vernietiging te staan terwijl men het idee van een hogere beschaving koestert. Daarin volbrengen wij meer dan jullie omdat wij onszelf moeten...

Podcast Filosofie 30-05-2024

Byung-Chul Han

“Foucaults commandosamenleving vol hospitalen, gestichten, gevangenissen, kazernes en fabrieken is niet meer de maatschappij van nu. We hebben inmiddels allang een samenleving van fitnessstudio’s, kantoortorens, banken, vliegvelden, shopping malls en laboratoria voor gentechnologie.” Op deze manier...

Podcast Filosofie 16-05-2024

John Locke

“Het doel van de wetten is niet om af te schaffen of te beperken, maar om vrijheid te behouden en te vergroten.”  Op deze manier drukte John Locke een van de basisbeginselen van zijn klassieke liberalisme uit.  Waarom is voor de samenleving die Locke voor ogen had, persoonlijke matiging...

Podcast Filosofie 2-05-2024

Jacques Ellul

“Tegenwoordig is alles middel geworden. Er is geen doel meer. Wij weten niet meer, waarheen wij op weg zijn. […] Zo is de mens, die oorspronkelijk het doel was van elk menselijk stelsel, in werkelijkheid volkomen geworden tot middel van juist die middelen, die hem moesten dienen: bijvoorbeeld de...

Podcast Filosofie 18-04-2024

Pierre Bayle

“Aangezien de ervaring ons toont dat zij die in een hemel en hel geloven tot elk soort misdaad in staat zijn, is het evident dat de neiging tot het kwade niet voortkomt uit onwetendheid van het bestaan van God en niet gecorrigeerd wordt door de kennis die men verwerft van een God die straft en...

Podcast Filosofie 4-04-2024

Gottlob Frege

“Als het één van de taken van de filosofie is om de heerschappij van het woord over de menselijke geest te verbreken - ten eerste door misverstanden over de relaties tussen concepten te verhelpen die bijna onvermijdelijk ontstaan door ons taalgebruik, en, ten tweede, door onze gedachten te...

Podcast Filosofie 21-03-2024

Zenmeester Dōgen

Met wat zal Ik de wereld vergelijken? Maanlicht, gereflecteerd In dauwdruppels, vallend van een Kraanvogelsnavel  Op deze manier drukt de 13e eeuwse Japanse denker Zenmeester Dōgen uit dat alle dingen verbonden zijn in vergankelijkheid en daarmee tegelijk iets onvergankelijks bevat. Hoe verwerft...

Podcast Filosofie 7-03-2024

Seneca

"Gelukkig leven (..) willen alle mensen, maar als het er op aankomt scherp te onderscheiden wat nu precies het leven gelukkig maakt, tasten ze in het duister.” Op deze manier drukte de Romeinse filosoof Seneca uit dat we het geluk op de verkeerde plek zoeken. Wat is volgens Seneca wél de goede plek...

Podcast Filosofie 22-02-2024

Judith Shklar

Wreedheid meer haten dan enig ander kwaad veroordeelt iemand tot een leven van skepsis, besluiteloosheid, walging en vaak misantropie. Het is een te grote bedreiging van de rede voor de meeste filosofen om het überhaupt te overdenken. Op deze manier drukte de Lets-Amerikaans politiek-filosoof...

Podcast Filosofie 8-02-2024

Mary Shepherd

"Oorzaak en Gevolg zijn synchroon en ze zijn slechts verschillende woorden voor dezelfde essentie" Op deze manier zette de Schotse filosoof Mary Shepherd het denken over causaliteit op zijn kop. Welke eigen positie neemt Shepherd in binnen het Britse empirisme dat nadenkt over de verhouding van de...

Podcast Filosofie 25-01-2024

Martin Buber

“Een ieder van ons schuilt in een pantser, dat de opgave heeft de tekenen af te weren. Tekenen geschieden onophoudelijk aan ons, leven is aangesproken worden, wij hoeven alleen maar aanwezig te zijn en waar te nemen. Maar dat waagstuk is ons te gevaarlijk, de geluidloze donderslagen schijnen ons...

Podcast Filosofie 18-01-2024

Nummer 100

7 februari 2019 verscheen de eerste aflevering van de Podcast Filosofie. En dit, waar je nu naar luistert, is aflevering 100. Daarom in deze aflevering geen filosoof, of filosofisch thema, maar een feestaflevering om terug te blikken op 99 afleveringen Podcast Filosofie.Te gast: Judith Zweistra...