Oudheid

Oudheid 24-06-2026

Economisch denken in het oude Griekenland

Met dr. Tazuko van Berkel van de Universiteit Leiden gaan we onderzoeken of we inzicht kunnen krijgen in het economisch denken van de oude Grieken. Wat is dat eigenlijk: 'economisch denken'? Via welke bronnen leren we dat denken, het denken over economische vraagstukken, in het verre verleden...

Oudheid 17-06-2026

De dood en begrafenis van Mozes

In deze aflevering onderzoeken we met prof. dr. Hans Ausloos van de Université catholique de Louvain wat Deuteronomium 34 ons leert over de dood en begrafenis van Mozes. Wat weten we eigenlijk over het boek Deuteronomium en hoe past het binnen de Hebreeuwse Bijbel? Wat lezen we in hoofdstuk 34? En...

Oudheid 10-06-2026

Marduk-remanni: leven in Sippar (2/2)

We zijn er klaar voor: prof. dr. Caroline Waerzeggers van de Universiteit Leiden neemt ons in dit tweede deel van een tweeluik mee naar het oude Sippar, naar de microgeschiedenis van Marduk-remanni! Wat kunnen we op basis van de bronnen, die vele kleitabletten, vertellen over zijn leven, zijn...

Oudheid 3-06-2026

Marduk-remanni: een Babylonisch-Perzische microgeschiedenis (1/2)

In dit eerste deel van een tweeluik met prof. dr. Caroline Waerzeggers van de Universiteit Leiden maken we een begin aan onze reis naar het oude Sippar: naar de tijd van koning Nabonidus, Cyrus de Grote... en van Marduk-remanni! Met de beschikbare bronnen uit onder andere Sippar en Babylon is het...

Oudheid 31-05-2026

(BONUS) Verhalen over de Heilige Familie in Egypte: de jeugd van Jezus

In deze bonusaflevering kijken we met professor dr. Petra Sijpesteijn van de Universiteit Leiden naar een aantal voorbeelden uit de verhalentraditie over de Heilige Familie in Egypte: verhalen over de jeugd van Jezus. Wat gebeurt er in die verschillende verhalen? Wat zien we in de bronnen...

Oudheid 27-05-2026

De Heilige Familie in Egypte

In deze aflevering neemt professor dr. Petra Sijpesteijn ons mee naar Egypte: naar verhalen over Maria, Jozef en (het kindje) Jezus - de Heilige Familie - in Egypte. Want gaat dat niet alleen over het verhaal over de vlucht naar Egypte zoals we dat lezen in het evangelie van Mattheüs? Kijken we...

Oudheid 20-05-2026

De zoektocht naar de onsterfelijkheid in Genesis 1-11 en het Gilgamesj-epos

Het eeuwige leven, de zoektocht naar onsterfelijkheid... maar wat is dat eigenlijk: 'onsterfelijkheid'? Met dr. Robin ten Hoopen van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) gaan we op zoek naar het fenomeen 'onsterfelijkheid' in twee teksten: Genesis 1-11 en het Gilgamesj-epos. Hoe moeten...

Oudheid 13-05-2026

De Dode Zeerollen: liturgie en gebed in Qumran

We keren weer terug naar de wereld van de Dode Zeerollen: naar Qumran! In deze aflevering onderzoeken we samen met dr. Ayhan Aksu van de Rijksuniversiteit Groningen wat de Dode Zeerollen ons kunnen leren over liturgie en gebed in het vroege Jodendom. Welke nieuwe inzichten hebben de Dode Zeerollen...

Oudheid 10-05-2026

(BONUS) Jeugdliteratuur en de Oudheid: 'Onderweg' en heel veel leestips!

In deze bonusaflevering met prof. dr. Jacqueline Klooster van de Universiteit van Freiburg en met Roos Zweers rond het thema 'Jeugdliteratuur en de Oudheid' , naar aanleiding van een mooi themanummer van Hermeneus, bespreken we het fascinerende boek 'Onderweg' van Pepijn Lievens! We sluiten af met...

Oudheid 6-05-2026

Jeugdliteratuur en de Oudheid

Samen met prof. dr. Jacqueline Klooster van de Universiteit van Freiburg en met Roos Zweers verkennen we de wereld van de jeugdliteratuur... en de Oudheid! Want wie is er niet opgegroeid met verhalen uit en over de Oudheid? Naar aanleiding van een mooi themanummer van Hermeneus vertellen Jacqueline...

Oudheid 29-04-2026

Was de klassieke mythologie de eerste fantasy franchise? Epische werelden van de verbeelding

Maak je klaar voor een reis naar epische werelden met dr. Koen Vacano van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam! Of eigenlijk: we gaan kijken naar fantasiewerelden uit de Oudheid. Naar welke werelden kijken we dan? En hoe laten deze werelden zich vergelijken met de werelden uit...

Oudheid 22-04-2026

Udhruh: een antieke groene woestijn in Zuid-Jordanië

In deze aflevering gaan we met dr. ir. Mark Driessen van de Universiteit Leiden op een bijzondere reis naar een 'groene woestijn' in het zuiden van Jordanië: naar Udhruh! Wat maakt deze plaats, op 15 kilometer van Petra, zo bijzonder? Wat maakt dit zo'n interessante archeologische site ook? Mark...

Oudheid 15-04-2026

De Dode Zeerollen: de code van het Cryptisch B gekraakt!

Eind 2025 was er groot nieuws: het Cryptisch B was ontcijferd! Met deze prachtige ontcijfering opende drs. Emmanuel Oliveiro van de Rijksuniversiteit Groningen een tot dan toe onleesbare selectie manuscripten die onderdeel zijn van de zo beroemde Dode Zeerollen. Maar hoe kraakte Emmanuel de code...

Oudheid 12-04-2026

(BONUS) De Handelingen van de Alexandrijnen als documentaire fictie

Na een uitgebreide aflevering over 'Romeins fake news?' met dr. Rens Tacoma van de Universiteit Leiden had Rens nóg een hele interessante casus meegenomen: een introductie op en analyse van de 'Handelingen van de Alexandrijnen'! Waarom raakten onderzoekers in de war van deze teksten uit Egypte uit...

Oudheid 8-04-2026

Romeins fake news? Documentaire ficties in de Romeinse wereld

Romeins 'fake news'? Wat dat is en hoe dat precies zit onderzoeken we in deze aflevering met dr. Rens Tacoma van de Universiteit Leiden! Wat zijn 'documentaire ficties' uit de Romeinse wereld? Welke bronnen onderzoekt Rens binnen zijn project en hoe kom je (oude) vervalsingen op het spoor? Met welk...

Oudheid 5-04-2026

(BONUS) Geef me een woord: spreuken van de woestijnvaders

Na twee afleveringen over de wereld van de woestijnvaders met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam is het nu tijd om naar 'de Vaders' zelf te gaan luisteren: Nienke leest enkele spreuken van de woestijnvaders in het Nederlands voor in deze bonusaflevering, waarin we ook nog in zullen...

Oudheid 1-04-2026

De wereld van de woestijnvaders (2/2)

In de tweede aflevering van het tweeluik over de woestijnvaders gaan we met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam van start met Athanasius: wat betekende hij voor het vroege christendom? Nienke neemt ons mee naar het Eerste Concilie van Nicea, waar Athanasius bij aanwezig was, naar...

Oudheid 25-03-2026

De wereld van de woestijnvaders (1/2)

In deze eerste aflevering van een fascinerend tweeluik gaan we met dr. Nienke Vos van de Vrije Universiteit Amsterdam naar de woestijn in Egypte: naar wat wel het ontstaan van het monnikendom wordt genoemd vanaf de 3de/4de eeuw... naar de 'Woestijnvaders'! Wie waren deze 'abba's' (Vaders)? Waarom...

Oudheid 18-03-2026

Klimaat en de ondergang van Rome: een genuanceerde visie

Ging Rome ten onder aan klimaatverandering? Prof. dr. Paul Erdkamp van de Vrije Universiteit Brussel praat ons in deze aflevering uitgebreid bij over nieuw onderzoek naar, nieuwe perspectieven op en nieuwe data voor een even boeiend als controversieel onderwerp: klimaat en de Oudheid. Complex...

Oudheid 11-03-2026

Renaissance(s): terug naar de Oudheid?

De Renaissance... of moeten we spreken over 'Renaissances'? Want wat betekent dat begrip, dat 'label' eigenlijk? En wat heeft dat te maken met de Oudheid en de manier waarop 'wij' vandaag de dag naar de Oudheid kijken? Met dr. Ivo Wolsing van de Universiteit Utrecht onderzoeken we het gebruik en de...

Oudheid 8-03-2026

(BONUS) Mithras: bronnen en mithraea

In deze bonusaflevering wijst prof. dr. Lucinda Dirven van de Radboud Universiteit ons op de uitdagingen en problemen met de bronnen voor de god Mithras. Wat is er bijvoorbeeld aan de hand met de hoofden van Mithras op de beelden die we kennen uit de Oudheid? En wat leren de mithraea in Dura...

Oudheid 4-03-2026

Mysterieculten en Mithras

Met prof. dr. Lucinda Dirven van de Radboud Universiteit duiken we in deze aflevering in de wereld van de mysterieculten, met speciale aandacht voor Mithras! Want wat weten we eigenlijk over 'mysterieculten'? Wat maken de god Mithras en de beroemde mithraea, gevonden door het hele Romeinse rijk, zo...

Oudheid 25-02-2026

Recht onder de Severische keizers

Hoe werkte het Romeinse recht onder de keizers van de Severische dynastie? Dat horen we in deze aflevering uitgebreid van professor dr. mr. Elsemieke Daalder van de Universiteit van Münster! We richten ons in deze aflevering dan met name op de heerschappijen van de keizers Septimius Severus en zijn...

Oudheid 18-02-2026

De Bhagavad Gita in het Mahabharata (2/2)

De reis met professor dr. Peter Bisschop van de Universiteit Leiden gaat verder: in de tweede aflevering van een fascinerend tweeluik over het Mahabharata kijken we deze keer naar een bijzonder werk in dat grotere epos: de 'Bhagavad Gita'. Wat is dit voor 'werk in een werk'? Wie spelen er een rol...

Oudheid 11-02-2026

Het Sanskriet Mahabharata epos (1/2)

Met professor dr. Peter Bisschop van de Universiteit Leiden gaan we in deze aflevering uitgebreid kijken naar het Mahabharata! Een enorm epos uit het oude India, maar wat weten we over dit werk? Welk verhaal of welke verhalen bevat het, wie schreef of schreven het... kortom: heel veel vragen! Over...

Oudheid 4-02-2026

Diogenes the Cynic: Dog or Sage? (EN)

On January 5th, during a special edition of "Oudheid Café," we recorded an episode with Dr. Inger Kuin of the University of Virginia about her new book on Diogenes of Sinope: 'Diogenes - The Rebellious Life and Revolutionary Philosophy of the Original Cynic'. In a packed Mayflower Bookshop in...

Oudheid 1-02-2026

(BONUS) Kanalen en bananen: archeologisch onderzoek in zuidelijk Centraal-Amerika

Na een uitgebreide kennismaking met het verre verleden van zuidelijk Centraal-Amerika met prof. dr. Alexander Geurds van de Universiteit Leiden was er nog tijd voor meer: Alexander biedt ons in deze bonusaflevering een bijzonder interessante kijk op het verhaal achter het archeologisch onderzoek...

Oudheid 28-01-2026

Het precolumbiaans verleden van zuidelijk Centraal-Amerika

Met prof. dr. Alexander Geurds van de Universiteit Leiden duiken we uitgebreid in het complexe verre verleden van zuidelijk Centraal-Amerika! Want wat maakt de bestudering daarvan zo complex? Waarom is die regio (onder andere het huidige Panama, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, El Salvador en delen...

Oudheid 21-01-2026

Sparta: een uitzonderlijke stadstaat? (2/2)

In het tweede deel van dit tweeluik over Sparta duiken we met dr. Roel Konijnendijk van de University of Oxford de diepte in! Hoe zit het nou precies met de 'Spartiaten', de 'perioikoi' en de 'heloten'? Is er zicht op de verhouding tussen mannen en vrouwen in het oude Sparta en de rol en positie...

Oudheid 14-01-2026

Sparta: opkomst en ondergang (1/2)

In de eerste aflevering van 2026 gaan we met dr. Roel Konijnendijk van de University of Oxford uitgebreid naar het oude Sparta kijken! Of... kijken we wellicht in dit tweeluik naar een 'nieuw' Sparta? In deze eerste aflevering kijken we met Roel in hoeverre het mogelijk is om een historisch...

Oudheid 7-01-2026

Oudheid in 2026!

Voor iedereen alle goeds voor 2026! Wat gaat er allemaal gebeuren met de podcast 'Oudheid' in 2026? Luister hier naar een korte update!Shownotes📱 Volg Oudheid op Instagram📮 Stuur een mail📗 Boeken van Timo lezen? Timo schreef twee prentenboeken over de Oudheid bij uitgeverij Clavis: 'Noeja het...

Oudheid 31-12-2025

(KERSTSPECIAL) En vrede op aarde?

In de tweede kerstspecial en de laatste aflevering van 2025 kijken we met prof. dr. Jürgen Zangenberg van de Universiteit Leiden naar de heerschappijen van keizer Augustus en koning Herodes: kijken we dan, met Kerstmis in gedachten, naar een periode van 'vrede op aarde'? Hoe waren Augustus en...

Oudheid 24-12-2025

(KERSTSPECIAL) Het kerstverhaal: de geboorte van Jezus

Het is Kerstmis: tijd dus voor de eerste van twee Kerstspecials dit jaar! We gaan kijken naar het geboorteverhaal van Jezus in het Nieuwe Testament... want in hoeverre kunnen we nou eigenlijk spreken van 'het kerstverhaal'? Of zou 'kerstverhalen' beter zijn? Met dr. Ruben van Wingerden van de...

Oudheid 21-12-2025

Dioskoros van Aphrodito - dorpshoofd, notaris en dichter (2/2)

Met dr. Joanne Stolk van de Universiteit Leiden maken we kennis met Dioskoros uit het Egyptische dorpje Aphrodito. Van ontdekking tot de reconstructie van het leven van Dioskoros: we gaan met Joanne op reis door een fascinerend verhaal over hoe Dioskoros dorpshoofd werd, met allerlei tegenslagen te...

Oudheid 17-12-2025

Papyrus in context: archieven en bibliotheken (1/2)

In het eerste deel van een heel interessant tweeluik vanuit het Leids Papyrologisch Instituut, in de Universiteitsbibliotheek in Leiden, duiken we met dr. Joanne Stolk van de Universiteit Leiden in de wereld van archieven en bibliotheken uit de Oudheid: over papyrus in context! Want waar hebben we...

Oudheid 14-12-2025

(BONUS) Aesopus: meer verhalen!

Na een uitgebreide introductie op de roman 'Het leven van Aesopus', deelt prof. dr. Christian Laes van de Universiteit van Manchester, ook verbonden aan de Universiteit Antwerpen, in deze bonusaflevering nog meer verhalen uit dat prachtige werk met ons!Shownotes📱 Volg Oudheid op Instagram📮 Stuur...

Oudheid 10-12-2025

Aesopus. Op de slavenmarkt in de oudheid

Met prof. dr. Christian Laes van de Universiteit van Manchester, ook verbonden aan de Universiteit Antwerpen, gaan we in deze aflevering uitgebreid kijken naar een roman uit de Oudheid: naar 'Het leven van Aesopus'! Wat is dit voor werk; een roman uit de Oudheid? Wanneer is het geschreven en door...

Oudheid 3-12-2025

Nicolaas van Myra

Het is bijna 5 december: tijd dus om met dr. Rutger Kramer van de Universiteit Utrecht uitgebreid te gaan kijken naar... Nicolaas van Myra! We verkennen met Rutger wat we wel en niet weten over de bisschop van Myra die in de late 3e en vroege 4e eeuw leefde, maar ook van de verhalen die over hem...

Oudheid 30-11-2025

(BONUS) Appianus: de speech van Hortensia

In deze bonusaflevering leest en bespreekt dr. Leanne Jansen van de Rijksuniversiteit Groningen uitgebreid een passage met ons uit het werk van Appianus: een speech van Hortensia op het Forum Romanum in Rome! We gaan terug naar 43 v. Chr. met Appianus, waarin Hortensia het woord neemt in een...

Oudheid 26-11-2025

De (Romeinse) wereld rond met Appianus

We gaan met dr. Leanne Jansen van de Rijksuniversiteit Groningen naar de 2de eeuw na Christus: we gaan de (Romeinse) wereld rond met Appianus van Alexandrië! Een Griekse intellectueel, een schrijver, een advocaat die in Rome een lange geschiedenis schreef van het Romeinse Rijk. Maar wat weten we...

Oudheid 19-11-2025

Van Iberia naar Hispania: de verspreiding van Latijn op het Iberisch Schiereiland

Met dr. Pieter Houten gaan we kijken naar Spanje en Portugal in de IJzertijd én in de Romeinse tijd! Naast een uitgebreid historisch overzicht zullen we met name spreken over het onderzoek van Pieter naar de latinisering van het Iberisch Schiereiland. Welke talen werden er voor de komst van de...

Oudheid 12-11-2025

Prometheus en Pandora: Pandora (2/2 - Oudheid Café)

In de tweede aflevering van de tweede editie van 'Oudheid Café' onderzoeken dr. Hugo Koning (Universiteit Leiden) en presentator Timo Epping twee fascinerende figuren oud de Griekse mythologie: Prometheus en Pandora. De één was een Titaan die voor de mensheid het vuur stal; de ander, de eerste...

Oudheid 5-11-2025

Prometheus en Pandora: Prometheus (1/2 - Oudheid Café)

In de tweede editie van 'Oudheid Café' onderzoeken dr. Hugo Koning (Universiteit Leiden) en presentator Timo Epping twee fascinerende figuren uit de Griekse mythologie: Prometheus en Pandora. De één was een Titaan die voor de mensheid het vuur stal; de ander, de eerste vrouw ter wereld, teisterde...

Oudheid 29-10-2025

De opkomst van geld (2/2)

Het verhaal over de opkomst van geld gaat verder: dr. Elon Heijmans van de Universiteit van Amsterdam neemt ons in dit tweede deel mee naar zijn eigen onderzoek! In dat onderzoek probeert Elon de ontwikkeling van geld in bredere zin te begrijpen. Wanneer zien we nou 'geld' opkomen en in welke vorm...

Oudheid 22-10-2025

De opkomst van geld (1/2)

Met dr. Elon Heijmans van de Universiteit van Amsterdam gaan we kijken naar geld... naar de opkomst van geld in het Mediterrane gebied van het eerste millennium voor onze jaartelling! Maar wat is 'geld' eigenlijk? En hebben we het met de opkomst van geld ook over muntgeld, waarbij we nadrukkelijk...

Oudheid 15-10-2025

Schrift in het oude Egypte: hoe kunnen we Oudegyptisch schrift lezen? (2/2)

In de tweede aflevering van een tweeluik met dr. Ben Haring van de Universiteit Leiden over schriftsoorten in het oude Egypte gaan we de diepte in: hoe kunnen we die schriftsoorten eigenlijk lezen? En hoe werkt dat in de praktijk, met name het hiërogliefenschrift? Waar komen die tekens vandaan en...

Oudheid 8-10-2025

Schrift in het oude Egypte: van hiërogliefen tot handschrift (1/2)

Hiërogliefen, hiëratisch, demotisch: schriftsoorten uit het oude Egypte die nog altijd enorm tot de verbeelding spreken! Met name die zo beroemde hiërogliefen staan voor veel mensen bij uitstek (letterlijk) 'symbool' voor het zo fascinerende verre verleden van Egypte. Maar wat zijn het eigenlijk...

Oudheid 1-10-2025

Arena's en processies: Romeinse massa's in beeld

Waar is de massa in de Oudheid... en wie zijn het? Professor dr. Daniëlle Slootjes van de Universiteit van Amsterdam doet al tien jaar onderzoek naar een hele grote groep mensen in Romeinse steden die in de bronnen nou juist zo onzichtbaar zijn. Hoe kunnen we de mensen die op de tribunes zaten bij...

Oudheid 24-09-2025

Centraal Azië in de Oudheid: Ai Khanum (2/2)

Met dr. Milinda Hoo van de Universiteit Utrecht kijken we naar Centraal Azië in de Oudheid en in deze tweede aflevering zoomen we in op een unieke archeologische site: de stad die we kennen onder de moderne naam Ai Khanum! Dat is toch die 'Griekse' stad in Afghanistan? Of ligt dat anders? Milinda...

Oudheid 17-09-2025

Centraal Azië in de Oudheid: Hellenisme en globalisering (1/2)

In deze aflevering gaan we met dr. Milinda Hoo van de Universiteit Utrecht naar Centraal Azië in de Oudheid... of naar Hellenistisch Eurazië! Maar hoe zit het precies met die 'labels': over welke gebied in welke tijd hebben we het dan? Over welke groepen mensen in vele eeuwen geschiedenis? En hoe...