Voetnoten 1-06-2026

Waarom extra wind en zon op land nodig zijn

Om uiteindelijk in 2050 een CO₂-neutraal energiesysteem te hebben zal er nog veel meer wind en zon op land bij moeten. Maar hoe bepalen we hoeveel we nodig hebben en waar die zonnepanelen en windturbines dan komen? CE Delft en Generation Energy geven in het rapport "Hernieuwbare opwek op land...

Voetnoten 28-04-2026

De energietransitie kan veel sneller

De noodzaak om de energietransitie te versnellen is hoog, maar projecten die daaraan bijdragen worden in de praktijk vaak belemmerd door trage processen. De gemiddelde doorlooptijd van een duurzaam energieproject is daardoor acht tot tien jaar. Het goede nieuws is: dat kan veel sneller. Arcadis...

Voetnoten 30-03-2026

Zo wordt ons energiesysteem robuust en onafhankelijk

Oorlogen in Oekraïne en nu het Midden-Oosten drukken de EU en Nederland met de neus op de feiten: de enorme kwetsbaarheid van de energievoorziening voor prijsschokken, chantage en sabotage. Wat is daaraan te doen? Het dagelijks functioneren van ons energiesysteem is niet langer vanzelfsprekend en...

Voetnoten 2-03-2026

Hoe stelt de EU haar kritieke grondstoffen veilig?

De Europese Unie is sterk afhankelijk van andere landen voor de import van grondstoffen die essentieel zijn voor de energietransitie. De Europese Rekenkamer hield het beleid dat die afhankelijkheid moet verminderen tegen het licht. In de kern komt het EU-beleid erop neer dat het haar invoer moet...

Voetnoten 2-02-2026

De toekomst van kolencentrales zonder kolen

Kolencentrales moeten over vier jaar stoppen met kolenstook. Maar hun rol in het energiesysteem is niet uitgespeeld. Hoe zijn ze het beste in te zetten en wat zijn de alternatieven voor kolen? In 2030 is het in Nederland verboden om nog langer kolen te stoken om elektriciteit op te wekken. Natuur...

Voetnoten 22-12-2025

PODCAST Over de toekomst van de industrie in Nederland

De Nederlandse economie moet duurzamer en concurrerender. Welke mogelijkheden zijn er volgens de rapporten van Wennink en Gehrels?   Zonder verduurzaming van de industrie gaat Nederland de klimaatdoelen niet halen. Maar de randvoorwaarden voor die verduurzaming moeten wel op orde zijn zodat...

Voetnoten 1-12-2025

PODCAST Waarom VvE’s zo traag verduurzamen

Verenigingen van eigenaren (VvE's) lopen achter als het gaat om de verduurzaming van hun gezamenlijke woongebouw. Dat komt voor een belangrijk deel door de manier waarop de besluitvorming plaatsvindt.    Een VvE beslist bijvoorbeeld over het formaat van de kerstboom in de centrale hal van de flat...

Voetnoten 3-11-2025

KEV 2025: waarom de doelen onhaalbaar worden

In de jaarlijkse Klimaat en Energieverkenning (KEV) berekent het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) hoeveel CO₂-reductie gehaald wordt met het vastgesteld en voorgenomen klimaatbeleid. Net als het vorige jaar gaat Nederland het wettelijk vastgestelde doel van 55% CO₂-reductie in 2030 niet halen...

Voetnoten 29-09-2025

Energie en klimaat: keuzes en coalities

Op 29 oktober gaat Nederland naar de stembus. Een belangrijke dag voor de energietransitie en het klimaat. Want voor het halen van de wettelijk vastgestelde doelen zal een nieuw kabinet stevig aan de bak moeten. Wat willen de verschillende partijen en welke coalities zijn mogelijk? Energierapporten...

Voetnoten 18-08-2025

Waarom energiearmoede toeneemt

Het aantal huishoudens in energiearmoede neemt de laatste jaren weer toe. Vorig jaar leefden in Nederland zo’n half miljoen huishoudens in energiearmoede. Dat is 6,1% van alle huishoudens, en daarmee flink meer dan in 2022 en 2023. Hoe komt dat en welke maatregelen werken? In deze aflevering...

Voetnoten 30-06-2025

De plussen en minnen van de thuisbatterij

De thuisbatterij lijkt de nieuwste gadget van de energietransitie. Steeds meer mensen overwegen er een aan te schaffen. Om zelfvoorzienend te worden, om geld mee te verdienen of om klimaatverandering tegen te gaan. Heeft dat zin?  In de podcast wordt stil gestaan bij de vier strategieën waarmee de...

Voetnoten 5-06-2025

Wat als de zon niet schijnt en de wind niet waait?

De stroomvoorziening wordt steeds meer weersafhankelijk en de vraag naar flexibele productiecapaciteit groeit. Wat zijn de opties en hoe blijft het betaalbaar? Op dit moment wordt de helft van de elektriciteit in Nederland opgewekt met duurzame bronnen zoals wind en zonne-energie. Over tien jaar...

Voetnoten 28-04-2025

De planning van wind op de Noordzee

Noordzeelanden willen tegelijkertijd grote aantallen windparken op zee aanleggen. Maar volgens de sector die daarvoor aan de lat staat is het hoogst onwaarschijnlijk dat die planning gehaald wordt. De Noordzee is een ideaal terrein voor de bouw van windparken. Het is ondiep water, met relatief hoge...

Voetnoten 25-03-2025

Voetnoten 24 Erratum

Een speciale bonusaflevering in de vorm van een erratum op Voetnoten 24 waarin verwarring ontstond over het begrip koolstofverwijdering. Laetitia Ouillet legt uit wat het begrip koolstofverwijdering inhoudt en waar het misverstand vandaan kwam. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voetnoten 24-03-2025

Klimaatplan en het advies van de Raad van State

Het Klimaatplan is de leidraad voor het klimaatbeleid de komende tien jaar. De Raad van State had behoorlijk wat kritiek op het concept. Wat is daarmee gedaan? Het eerste Klimaatplan stamt uit 2019 en in de Klimaatwet is vastgelegd dat het kabinet elke vijf jaar een update moet maken van het plan...

Voetnoten 17-02-2025

Het Warmtebod, de kritiek en de randvoorwaarden

Ruim honderd partijen hebben de minister hulp aangeboden om de warmtetransitie uit de impasse te halen. Wat bieden ze aan en wat willen ze daarvoor terug? Op dit moment zijn er 515.000 woningen aangesloten op een warmtenet. Over tien jaar wil het kabinet dat aantal verdubbeld hebben. Volgens de...

Voetnoten 27-01-2025

De ins en outs van de eerste maatwerkafspraak

Drie jaar na het begin van de maatwerkaanpak met grote uitstoters is de eerste deal een feit. Maar wat is er eigenlijk precies afgesproken met chemiebedrijf Nobian? Met de maatwerkaanpak wil het kabinet afspraken maken met de bedrijven die de meeste broeikasgassen uitstoten, om te kijken wat elk...

Voetnoten 23-12-2024

Antwoord op al uw energievragen

Een speciale aflevering waarin vragen van luisteraars worden besproken over onder meer warmteopslag, SMR’s, netbeheerders en batterijen en aansprakelijkheid voor het halen van de klimaatdoelen. In de laatste extra lange Voetnoten van 2024 aandacht voor de vragen van luisteraars. Een mooie variëteit...

Voetnoten 25-11-2024

De voors en tegens van een alternatief nettarief

Netbeheerders en het kabinet willen ruimte op het laagspanningsnet creëren en de stijgende kosten voor het elektriciteitsnet eerlijker verdelen. Dat kan bijvoorbeeld met een alternatief nettarief. Berenschot onderzocht hoe zo'n nettarief eruit zou kunnen zien en welke effecten dat heeft op de...

Voetnoten 25-10-2024

Een onvoldoende voor klimaatbeleid

De boodschap van het PBL bij het aanbieden van de tiende Klimaat en Energieverkenning (KEV) was duidelijk: de doelen zijn ver uit zicht en het kabinet moet snel met extra maatregelen komen. De kans dat Nederland zijn klimaatdoel van 55% reductie in 2030 nog gaat halen is 5%. Vorig jaar was dit nog...

Voetnoten 16-09-2024

Waarom de warmtetransitie niet vlot

Er zijn plannen en er is wetgeving maar de warmtetransitie wil maar niet van de grond komen. Burgers willen best van het aardgas af als het betaalbaar is en de kosten eerlijk verdeeld worden. En daar wringt nou net de schoen. Want de collectieve voordelen voor de lange termijn gaan op dit moment...

Voetnoten 1-07-2024

Kernenergie: waar staan we nu?

Kernenergie is terug van weggeweest. De centrale in Borssele moet langer openblijven en de nieuwe coalitie wil niet twee maar vier nieuwe kerncentrales bouwen. De ontwikkeling daarvan is een proces dat jaren in beslag neemt. Waar staan we nu in dat traject? Ik krijg vaak de vraag waarom wij niks...

Voetnoten 27-05-2024

Elektriciteit voor iedereen: niet vanzelfsprekend

Dat er stroom uit het stopcontact komt vinden we de normaalste zaak van de wereld. Maar na 2030 zal dat lang niet zo vanzelfsprekend meer zijn. In Voetnoten 16 aandacht voor de monitor Leveringszekerheid van TenneT. Het is "een van de fundamenten onder de samenleving", stelt TenneT maar wat is het...

Voetnoten 27-05-2024

Elektriciteit voor iedereen: niet vanzelfsprekend

Dat er stroom uit het stopcontact komt vinden we de normaalste zaak van de wereld. Maar na 2030 zal dat lang niet zo vanzelfsprekend meer zijn. In Voetnoten 16 aandacht voor de monitor Leveringszekerheid van TenneT. Het is "een van de fundamenten onder de samenleving", stelt TenneT maar wat is het...

Voetnoten 22-04-2024

De Energiewet en u

De Energiewet wordt ook wel het fundament onder de energietransitie genoemd. De wet is aanleiding voor stevige debatten in de Tweede Kamer en moet onder andere consumenten beter beschermen in hun veranderde rol in het nieuwe energiesysteem. “Het is een pannetje dat al een jaar of vier staat te...

Voetnoten 25-03-2024

Voorkomen dat de stroomvoorziening hapert

Knipperende lampen, apparatuur die niet goed werkt, zonnepanelen die worden afgeschakeld. Binnenkort is het een realiteit waar we niet aan ontkomen. Hoe voorkomen we dat het echt uit de hand loopt op het laagspanningsnet? In deze aflevering van Voetnoten aandacht voor de Actieagenda Netcongestie...

Voetnoten 19-02-2024

Hoe hoog is onze energierekening in 2035?

In 2035 is de elektriciteitsvoorziening in Nederland CO2 neutraal, geldt er een CO2 belasting voor de gebouwde omgeving en zijn veel huishoudens van het gas af. Wat doet dit, en andere verschuivingen in de energiemix met onze energierekening? In deze aflevering van Voetnoten aandacht voor de...

Voetnoten 29-01-2024

Wordt het nog wat met waterstof?

De energietransitie kan niet zonder waterstof. Maar het wil maar niet vlotten met de waterstof economie. De prijs is in de afgelopen jaren fors toegenomen in plaats van afgenomen. Ook blijft het aantal projecten waar daadwerkelijk een investeringsbeslissing voor is genomen beperkt. Hoe komt dat en...

Voetnoten 27-12-2023

Het NPE: de kritiek, de wijzigingen en de komende keuzes

Vlak voor de zomer publiceerde het kabinet het concept Nationaal Plan Energiesysteem waarin het een beeld schets van het energiesysteem van de toekomst en hoe we daar kunnen komen. Daarop kwam veel commentaar van burgers, bedrijven en organisaties. Ook het PBL schreef een reflectie. Wat zijn de...

Voetnoten 27-11-2023

De mitsen en maren bij het klimaatbeleid

Ieder jaar houden de rekenmeesters van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) het klimaatbeleid tegen het licht. Hoeveel CO₂-besparing levert het op, wat is de bandbreedte en halen we de doelen wel? En dit jaar was er goed nieuws want voor het eerst lijkt het CO₂-reductiedoel van 55% om 2030...

Voetnoten 30-10-2023

Fossiele subsidies: hoe het zit (volgens de rapporten).

Fossiele subsidies hebben de gemoederen in Nederland flink bezig gehouden. Actievoerders van Extinction Rebellion blokkeerden de A12, de kamer debatteerde erover en de kranten stonden er vol van. Tegelijkertijd bleef veel onduidelijk. Want wat zijn fossiele subsidies eigenlijk? En waarom is er...

Voetnoten 2-10-2023

Energie en klimaat: wat is er te kiezen?

Op 22 november gaat Nederland naar de stembus. Wat zijn de plannen van de verschillende partijen als het gaat om energie en klimaat? In de achtste aflevering van Voetnoten geen rapport maar aandacht voor de energie- en klimaathoofdstukken in de partijprogramma's. Achtereenvolgens passeren de VVD...

Voetnoten 28-08-2023

Hoe ziet het energiesysteem van de toekomst eruit?

In het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) komt al het energiebeleid van de afgelopen jaren samen. Het plan schetst een visie op het energiesysteem in Nederland in 2050 en redeneert van daaruit terug. In deze extra lange aflevering van Voetnoten aandacht voor het hoofddocument èn alle ambtelijke...

Voetnoten 26-06-2023

Klimaatfonds à €35 mrd: wat is goed besteed geld?

In het Klimaatfonds zit €35 mrd voor aanvullende maatregelen om de doelen uit de Klimaatwet te halen. Waaraan worden die uitgegeven en is dat een goed idee? In deze aflevering van Voetnoten aandacht voor de reflectie van het PBL op voorstellen voor de inzet van middelen uit het Klimaatfonds en de...

Voetnoten 15-05-2023

Hoe blijft het licht aan als alle stroom CO₂-vrij is?

Wat is er nodig om de leveringszekerheid van elektriciteit te behouden in een toekomstig CO₂-vrij elektriciteitssysteem dat vrijwel helemaal is gebaseerd op hernieuwbare energiebronnen als wind en zon? In de vijfde aflevering van Voetnoten aandacht voor het Target Grid en de Adequacy Outlook van...

Voetnoten 17-04-2023

Klimaatneutraal in 2050: het kan! (De vraag is hoe)

Een klimaatneutraal 2050 is haalbaar, blijkt uit het adviesrapport ‘Energie door perspectief: rechtvaardig, robuust en duurzaam naar 2050' van het Expertteam energiesysteem 2050. De scenario’s van de netbeheerders, geactualiseerd in de integrale infrastructuurverkenning 2030-2050 (II3050) maken...

Voetnoten 22-03-2023

Klimaatbeleid moet scherper, wat staat op het menu?

Het doel van 60% CO₂-reductie in 2030, waar Rutte IV op koerst, ligt nu nog buiten bereik. Het IBO-rapport schetst een menukaart met mogelijkheden om dit doel wél te halen. Wat staat er op de kaart, en wat betekenen de maatregelen? Laetitia Ouillet neemt de luisteraar meer door het hele rapport...

Voetnoten 25-02-2023

Burgers in de kou: energiearmoede uitgelegd

Energiearmoede is een hardnekkig en groeiend probleem in Nederland. Het gaat over geld, verduurzaming, bestuur en rechtvaardigheid. Maar wat is het precies, en wat is eraan te doen? Laetitia Ouillet pakte er diverse rapporten bij om antwoord te geven op die vragen, en komt met meerdere...

Voetnoten 31-01-2023

Afbouw van de salderingsregeling, wat zeggen de rapporten?

De salderingsregeling stamt uit 2004. Toen zag het energielandschap er volstrekt anders uit. Waarom is het zo moeilijk afscheid nemen van deze regeling? Laetitia Ouillet dook in het wetswijzigingsvoorstel en alle andere relevante Kamerstukken, en pakte er diverse rapporten bij om antwoord te geven...

Voetnoten 26-01-2023

Voetnoten: taaie rapporten, in drie kwartier uitgelegd

Bijna wekelijks verschijnt er een nieuw rapport over de energietransitie. Verplichte kost voor wie de energietransitie wil begrijpen. Maar bijna niemand komt voorbij de managementsamenvatting. Daar heeft Energeia nu de oplossing voor: Voetnoten. Een podcast over ingewikkelde maar zeer relevante...