Stuurloos

Stuurloos 2-10-2025

Streng in de leer: een persoonlijke podcast over de problemen in het onderwijs

Wat als je liefde voor het onderwijs net zo groot is als je frustratie? De ouders van Volkskrant-journalist Geart van der Pol botsen geregeld over hun vak, vooral door de felheid van zijn vader. In Streng in de leer onderzoekt hij, samen met podcastmaker Laura Hisken, de onderwijs­overtuigingen van...

Stuurloos 22-10-2024

Kijken we wel genoeg in de toekomst?

In deze slotaflevering van Stuurloos praat Kustaw Bessems met Corien Prins, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid over toekomstscenario’s. Lukt het ons om ver genoeg vooruit te kijken? En kunnen we ons ook wel de gebeurtenissen voorstellen die nu misschien niet...

Stuurloos 18-07-2024

Praat niet over, maar mét de mensen over wie het beleid gaat

Sjoerd Warmerdam houdt zich, als D66-Kamerlid én als ambtenaar, aan het motto: niets over ons, zonder ons. Mensen over wie beleid gaat, moeten meebeslissen. Zoals Mariia Zhernovnikova, een Oekraïense vluchteling die hij aanstelde als beleidsadviseur toen hij Oekraïners aan werk moest helpen en die...

Stuurloos 26-06-2024

Deze ambtenaar leefde op bijstandsniveau om te onderzoeken welke schuldenaanpak werkt.

Anne-Mathije Bogerd wilde beter begrijpen wat mensen in de schulden meemaken en met hen samen beter beleid bedenken. Ze leefde een maand op bijstandsniveau en maakte gebruik van de voedselbank. Daarna ging ze in de voedselbank werken. Zo leerde ze al snel ervaringsdeskundigen kennen die haar ook...

Stuurloos 10-06-2024

Susan Top vecht tegen protocollen, want die zijn erger dan aardbevingen

Susan Top streed jarenlang voor de gedupeerden van de gaswinning in Groningen. Nadat ze dacht dat ze niet meer verder kwam en het bijltje erbij neergooide, behaalde BBB die enorme overwinning bij de provinciale statenverkiezingen en vroeg BBB haar om - partijloos – gedeputeerde te worden in de...

Stuurloos 18-05-2024

Met Groenteman in de kast: interview met Kustaw Bessems

Dit is een aflevering van Met Groenteman in de kast waarin Kustaw Bessems geïnterviewd wordt door Gijs Groenteman. Wil je meer afleveringen van deze podcast luisteren? Luister dan via Spotify of Apple podcasts.  Gijs Groenteman spreekt met Kustaw Bessems. Als journalist onderzoekt hij hoe Nederland...

Stuurloos 14-05-2024

De overheid moet dingen mis durven laten gaan

Geert Schmitz merkte dat de overheid door geld uit te delen gemeenschappen stuk maakt. In zijn gemeente, het Limburgse Peel en Maas, vragen ze elf kerkdorpen om zichzelf zo veel mogelijk te besturen. Schmitz was lang strateeg van de gemeente en is een van de geestelijk vaders van deze...

Stuurloos 27-02-2024

Gemeenschappen kunnen veel meer zelf en de overheid zit in de weg

Floor Ziegler en Teun Gautier weten dat Nederland gelukkiger zou zijn en beter zou functioneren wanneer gemeenschappen de kans krijgen om nog veel meer zelf te doen. Nu al helpen gewone mensen in dorpen en steden huizen van het gas af, organiseren zij zorg, leggen ze parken aan en wat al niet. Wat...

Stuurloos 26-12-2023

Hoe moet je vechten voor de democratie?

  Historicus en schrijver Ewoud Kieft bespreekt aan de hand van de PVV-verkiezingswinst en de Rutte-jaren hoe de democratie is uitgehold en wat er nu dreigt, maar ook: waar zijn laatste hoop zit. Kieft, die zich onder meer specialiseerde in het oorlogsenthousiasme van begin twintigste eeuw en in...

Stuurloos 12-12-2023

Bevrijd vakmensen uit de klauwen van de bureaucratie

Arre Zuurmond snapt wel dat de overheid mensen tot razernij kan drijven. Dat begreep hij al toen hij eerder acht jaar ombudsman was van de stad Amsterdam en nog steeds na twee jaar als regeringscommissaris met als opdracht de informatiehuishouding van alle publieke diensten op orde te brengen. Of...

Stuurloos 15-11-2023

Je kunt niet steeds hetzelfde doen en een betere uitkomst verwachten

Hoe kan het dat we steeds maar weer hetzelfde proberen, ook al levert het niet het gewenste resultaat op? Dat vroeg Sharon Stellaard zich af die twintig jaar in de jeugdzorg werkte, van crisisopvang tot beleid. Ze besloot erop te promoveren en kwam tot een ontluisterende conclusie, vertelt ze aan...

Stuurloos 24-10-2023

Journalisten, vertel het hele verhaal en dien geen brokjes op

Maken journalisten hun rol wel waar als waakhond van de democratie? Politiek filosoof en hoofdredacteur van onderzoeksplatform Investico Thomas Muntz wil meer ‘verantwoordingsjournalistiek’ zien en minder ‘toegangsjournalistiek, vertelt hij aan Kustaw Bessems’. Hij is zich ervan bewust dat media...

Stuurloos 19-09-2023

Er gaat ook veel goed bij de overheid (maar het kan beter)

Paul ‘t Hart, die al 40 jaar het openbaar bestuur onderzoekt en ambtenaren adviseert, vindt dat dit ook wel eens gezegd mag worden: in Nederland gaat het overgrote deel van wat het openbaar bestuur moet doen ‘redelijk tot zeer goed’. Dat wil niet zeggen dat deze hoogleraar niks te wensen over...

Stuurloos 1-09-2023

Kijken onder de motorkap van de democratie met minister Bruins Slot

Het kabinet mag dan gevallen zijn, minister Hanke Bruins Slot wil verder met haar plannen om het bestuur te versterken. De CDA’er gaat over veel thema’s die in Stuurloos aan de orde komen en laat zich onder meer inspireren door haar periode als pelotonscommandant in het leger. Daar is duidelijk dat...

Stuurloos 17-07-2023

De belangrijkste lessen uit Stuurloos tot nu toe

In deze speciale zomeraflevering vertelt Kustaw Bessems wat voorlopig de belangrijkste antwoorden zijn op de vraag: hoe krijgen wij als Nederlanders een beter bestuur? Dat doet hij aan de hand van de interviews tot nu toe. Na de zomer is Stuurloos weer terug met een nieuwe gast vol nieuwe ideeën...

Stuurloos 31-05-2023

We moeten ons ontworstelen aan de miljardenindustrie van consultants

Overheden hebben zich overgeleverd aan de miljardenindustrie van consultants. Daardoor is essentiële kennis en ervaring weggelekt en zijn we niet goed opgewassen tegen de grote opgaven van onze tijd. Intussen is vaak onduidelijk wat die consultants voor al dat geld nu eigenlijk doen of is hun rol...

Stuurloos 25-04-2023

Dominee Jan Veldhuizen vocht voor de waardigheid van mensen en won

In deze aflevering een hoopgevend verhaal van een niet-alledaagse dominee. Jan Veldhuizen had door dat in de gemeente Enschede mensen die thuis zorg nodig hebben en mensen in de bijstand niet kregen waar ze recht op hadden. Samen met andere vrijwilligers bracht de voormalige manager bij een...

Stuurloos 21-03-2023

Waarom lopen IT-projecten bij de overheid zo vaak uit de klauwen?

Hoe kunnen computersystemen zo verouderd raken dat zoiets basaals als belasting innen op losse schroeven staat? En waarom gaat er überhaupt zoveel mis met IT-projecten bij de overheid? Cokky Hilhorst zette het onafhankelijk bureau op dat plannen toetst om zulke drama’s te helpen voorkomen. Dat deed...

Stuurloos 21-02-2023

De ambtenaar die al vroeg alarm sloeg in het toeslagenschandaal

Sandra Palmen was de hoogste juridisch adviseur bij de afdeling toeslagen van de belastingdienst, de afdeling die duizenden gezinnen in de ellende stortte. Zij sloeg al in 2017 alarm, maar er werd niet naar haar geluisterd. Ze werd op een zijspoor gezet en haar advies bleef jaren verborgen voor de...

Stuurloos 24-01-2023

Laat sterven niet iets worden dat we óók al goed moeten doen

Aan Kustaw Bessems vertelt dichter Lieke Marsman dat ze de onbegrijpelijke taal van politiek en bestuur ziet als teken van onmacht en ze analyseert hoe het kabinet de bevolking onnodig van zich heeft vervreemd. Marsman betoogt - mede op grond van haar eigen ervaring - dat het zorgstelsel is...

Stuurloos 10-01-2023

Wie problemen probeert te fiksen, snapt ze beter

Door problemen van mensen op te lossen leert ‘actieonderzoeker’ Albert Jan Kruiter veel meer dan wetenschappers die afstand houden, vertelt hij aan Kustaw Bessems. Zoals mensen die zorg nodig hebben of in de schulden zitten, die geen huis hebben of verslaafd zijn. Ze hebben te maken met een kluwen...

Stuurloos 6-12-2022

Nederland moet uit zijn naïeve bubbel komen en veel strategischer denken

Hebben we in Nederland wel door hoe kwetsbaar we zijn door onze afhankelijkheid van andere landen? China en Rusland snapten al lang dat je je de economie, kennis en techniek tot wapen kon maken, terwijl wij daar net als de rest van Europa naïef in zijn geweest, legt filosoof Haroon Sheikh uit aan...

Stuurloos 20-11-2022

Tijd om te leren heb je vaak niet, zegt deze topambtenaar

Topambtenaren geven zelden interviews, dat laten ze aan hun politieke bazen. Abigail Norville, op een na hoogste ambtenaar op het ministerie van Volksgezondheid, doet dat wel. Aan Kustaw Bessems vertelt ze hoe zij als zwarte vrouw door extra hoepels heeft moeten springen en hoe ze probeert jongeren...

Stuurloos 16-10-2022

Thuis mag je een pervers mens zijn, maar buiten ben je burger

  Weinigen kunnen met zoveel liefde spreken over de rechtsstaat als rechtsfilosoof Dorien Pessers. Eigenlijk wil ze sinds haar pensioen niet meer meedoen aan het publieke debat, maar voor Stuurloos maakt ze een uitzondering. Met Kustaw Bessems bespreekt ze hoe belangrijk het is om af te wijken van...

Stuurloos 1-10-2022

De boze burger op het platteland werd vergeten

Al voordat boeren woedend bij een minister voor de deur stonden en toen Caroline van der Plas nog niet aan talkshowtafels zat, waarschuwde hoogleraar Caspar van den Berg al voor de kloof tussen stad en platteland. Aan Kustaw Bessems legt hij uit dat het bestuur zich heeft blindgestaard op de boze...

Stuurloos 11-09-2022

Met kunstmatige intelligentie kun je ook iets goeds doen

Je kunt al snel denken dat kunstmatige intelligentie alleen maar iets is om voor op te passen. Een machtig wapen in handen van de overheid of van techbedrijven die zich schuldig maken aan privacyschending, discriminatie of onterechte straffen. Maar we kunnen met algoritmen juist problemen oplossen...

Stuurloos 17-07-2022

Uitvoerders, heb eens wat meer lef en eis je plek op

Politici en beleidsmakers houden niet genoeg rekening met de praktijk, hoor je vaak. Ziekenhuisbaas Pier Eringa is van die praktijk en vindt dat uitvoerders dit over zichzelf afroepen door zich veel te gedeisd te houden. Eringa,  eerder onder meer korpschef  en directeur van spoorbeheerder Prorail...

Stuurloos 24-06-2022

Bestaanszekerheid zou niet links of rechts moeten zijn

Pieter Omtzigt speelt een belangrijke rol in de discussie over beter bestuur. Aan Kustaw Bessems legt hij uit dat burgers het direct merken als de Kamer geen goede informatie krijgt. Of ze nu slachtoffer zijn in het toeslagenschandaal, in een verpleeghuis wonen of proberen rond te komen van een...

Stuurloos 22-05-2022

Waarom je nerdfluisteraars nodig hebt bij de overheid

Waarom is het zo moeilijk voor de overheid om mensen te werven die ergens echt veel vanaf weten? En waarom hebben die experts daar weinig zin in en houden ze het, áls ze eraan beginnen, vaak maar kort uit? Techneut Bert Hubert werkte voor de AIVD, leverde software aan de overheid en houdt daar nu...

Stuurloos 6-05-2022

Is de overheid een ontembaar beest?

Bijna nooit wordt aan slachtoffers van overheidsfalen gevraagd wat ze eigenlijk nodig hebben, ziet Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen. Dat zou hen meer recht doen en kunnen zorgen dat herstel eindelijk opschiet in plaats van vast te lopen in procedures. De overheid moet niet afwachten waar een...

Stuurloos 24-04-2022

Lakse bestuurders maken de samenleving onveilig, vooral voor kwetsbaren

Wanneer leiders tegen burgers zeggen: zoek het allemaal zelf uit, creëren zij een onveilige samenleving waarin ieder zijn eigen werkelijkheid heeft, betoogt socioloog en pedagoog Mieke van Stigt. Ze herkent daarin gedrag uit haar werk over pesten. Sturing is nodig om ook de kwetsbaren te...

Stuurloos 20-03-2022

Gevaarlijke combinatie: politici én ambtenaren zonder vakkennis

Als carrièrepolitici kunnen leunen op deskundige ambtenaren, is de schade nog te overzien. Maar wat krijg je als ook de ambtenaren vakkennis missen en bovendien steeds meer met de rug naar de burger gaan staan? Geert-Jan Hamilton, als griffier jarenlang de stille kracht achter de Eerste Kamer, en...

Stuurloos 3-03-2022

Hoe 'ons kent ons' Nederland regeert

In Nederland maken gesloten netwerken de dienst uit, vertelt Willeke Slingerland aan Kustaw Bessems. Het zijn te vaak dezelfde mensen die belangrijke posities krijgen en die hebben niet goed door wat hun beleid voor gevolgen heeft. Slingerland is jurist, filosoof en docent. Ze heeft zich...

Stuurloos 19-01-2022

De bestuurlijke kilte van Nederland

Om beter te begrijpen wat er misgaat in de behandeling van burgers door de overheid, kunnen we leren van de geschiedenis, denkt radiomaker en historicus Michal Citroen. Met Kustaw Bessems praat zij over haar levenswerk: het onderzoek naar de opvang van joodse slachtoffers na de Tweede Wereldoorlog...

Stuurloos 23-12-2021

Kies geen leiders meer die doen of ze alles weten

Waarom maken leiders zo vaak dezelfde fouten, van jouw afdelingschef tot de minister-president? Omdat ze niet op zoek gaan naar hun eigen ongelijk, legt econoom Marilieke Engbers uit, die tientallen keren als vlieg op de muur meeluisterde aan de top van bestuurlijk Nederland. Met Kustaw Bessems...

Stuurloos 24-11-2021

De Kamer, dat zijn wij: informeer ons eerst maar eens over de problemen in plaats van over plannen

Wim Voermans roert zich als hoogleraar staats- en bestuursrecht vol vuur in het debat. Zijn nieuwste boek heet ‘Het land moet bestuurd worden’, naar een uitspraak van onze premier. Kustaw gaat met hem in gesprek. Over de informatieachterstand van de Kamer én van ons als burgers, over de wapens die...

Stuurloos 23-11-2021

Stuurloos, vanaf 24 november

Hoe kan Nederland beter worden bestuurd?  Kustaw Bessems praat met gasten die het niet bij klagen laten, maar ideeën hebben over hoe het wel moet met onze democratie. Hoe zorgen we dat iedereen gehoord wordt? Hoe voorkomen we dat we van schandaal naar schandaal rennen? En hoe krijgen we de beste...