Middeleeuwen

Middeleeuwen 25-05-2026

Wij en zij: niet-christelijke personages in Middelnederlandse ridderverhalen

Hoe worden niet-christenen in ridderverhalen uit de 14de en 15de eigenlijk gerepresenteerd? Hoe komen die personages naar voren in de teksten en wat leert dat over 'wij en zij'-denken in die periode? Daar doet promovendus Edwin de Vette van de Universiteit Leiden onderzoek naar! We bespreken dat in...

Middeleeuwen 18-05-2026

Het middeleeuwse toernooi

Het middeleeuwse toernooi spreekt voor velen tot de verbeelding: in films, series, (strip)boeken en games komt het fenomeen vaak voorbij in de vorm van het steekspel. Maar klopt dat beeld wel? Met dr. Mario Damen van de Universiteit van Amsterdam gaan we in deze aflevering uitgebreid kijken naar...

Middeleeuwen 15-05-2026

(BONUS) Liefdespoëzie van vroege humanisten

Onze reis met dr. Christoph Pieper van de Universiteit Leiden gaat verder in Italië, meer specifiek naar het Florence onder de familie De' Medici: wat zien we daar in de 15de eeuw gebeuren met de liefdespoëzie en -literatuur onder (vroege) humanisten? Wat doen zij met auteurs en werken uit de...

Middeleeuwen 11-05-2026

Liefdespoëzie in de Middeleeuwen

In deze aflevering staat de liefde centraal: met dr. Christoph Pieper van de Universiteit Leiden maken we een Europese tournee vol liefdesliteratuur van de Provence naar Noord-Frankrijk, van Duitsland naar Italië. We maken kennis met 'trobadors' (troubadours), met Willem IX (ook wel 'Willem de...

Middeleeuwen 4-05-2026

De Heilige Graal in de Lage Landen

Maak je klaar voor een bijzondere queeste: met dr. Bram Caers van de Universiteit Leiden duiken we in de verhalen over de zoektocht naar de Heilige Graal! Want wat is dat eigenlijk, die 'Heilige Graal'? En hoe vond die zijn weg naar de Europese verhalentraditie in de Middeleeuwen? En hoe is die...

Middeleeuwen 1-05-2026

(BONUS) Walewein: de mentor van Moriaen

In deze bonusaflevering met dr. Jelmar Hugen van de Universiteit Leiden kijken we naar een hele interessante tekst: de 'Roman van Moriaen'. Een tekst die op dit moment wereldwijd centraal staat binnen veel onderzoek. Wat maakt deze tekst zo interessant? Wie is Moriaen en welke rol speelt Walewein...

Middeleeuwen 27-04-2026

Walewein: ridder aan het hof van Arthur

We keren terug naar de wereld van koning Arthur: in deze aflevering maken we met dr. Jelmar Hugen van de Universiteit Leiden kennis met Walewein! Wie was dit belangrijke personage uit de Arthurliteratuur - die we internationaal ook kennen als o.a. Gawain of Gauvain? Welke rol speelt dit personage...

Middeleeuwen 24-04-2026

(BONUS) Denensage: omarmd en onderschat

Het gesprek over de 'Denensage' met dr. Christian Cooijmans van de Universiteit van Oslo! Christian ging nog even door! In deze bonusaflevering horen we meer over hoe dit werk in de 15de eeuw ontvangen werd... en in de eeuwen daarna.Shownotes📱 Volg Middeleeuwen op Bluesky📱 Volg dr. Christian...

Middeleeuwen 20-04-2026

Denensage: vikingen in Breda?

Vikingen in Breda... of toch niet? Hoe dat zit? Dat ontdekken we in deze aflevering met dr. Christian Cooijmans van de Universiteit van Oslo! Christian zal ons uitgebreid bij gaan praten over het bijzondere verhaal achter de 'Denensage': over vikingen, over de bouw van het (houten) Heilige Kruis...

Middeleeuwen 13-04-2026

Kennis over de natuur in de Middeleeuwen: insecten, biodiversiteit en historische ecoliteracy

Hoe keken mensen naar de natuur in de Middeleeuwen? Wat wisten mensen in middeleeuws Europa, in steden en op het platteland, daar eigenlijk over? Wat deden ze met die observaties, met die kennis? En waarom is dat van belang voor ons, vandaag de dag? Die vragen gaan we in deze aflevering onderzoeken...

Middeleeuwen 6-04-2026

De Zwarte Dood: Pest in de Lage Landen (2/2 - Middeleeuwen Café)

In dit tweede deel over de pest onderzoeken we met dr. Janna Coomans van de Universiteit Utrecht welke maatregelen er werden getroffen in de Lage Landen: wat mocht er wel, wat mocht er niet? Welke regels werden er ingesteld en welke maatregelen troffen bestuurders in onder andere de steden? En hoe...

Middeleeuwen 30-03-2026

De Zwarte Dood: Pest in de Lage Landen (1/2 - Middeleeuwen Café)

Miljoenen mensen stierven in Europa in de veertiende eeuw tijdens een verschrikkelijke pandemie... die de geschiedenis in is gegaan als de 'Zwarte Dood'. Maar wat weten we over deze besmettelijke ziekte, die meer dan drie eeuwen in Nederland aanwezig bleef: over de pestbacterie, de verspreiding...

Middeleeuwen 23-03-2026

Middeleeuwse Renaissance(s)?

De Renaissance... of moeten we spreken over 'Renaissances'? Want wat betekent dat begrip, dat 'label' eigenlijk? Wat heeft dat te maken met de Oudheid en de manier waarop 'wij' vandaag de dag naar de Oudheid kijken? En naar de Middeleeuwen? Met dr. Ivo Wolsing van de Universiteit Utrecht...

Middeleeuwen 20-03-2026

(BONUS) Nog meer brieven in de Middeleeuwen!

Na een aflevering met dr. Robert Flierman van de Universiteit Utrecht vol prachtige, interessante voorbeelden van de rol en functie van brieven in met name de Vroege Middeleeuwen... willen we nóg meer voorbeelden! Samen met Robert en Wouter Hofland, één van de studenten uit het project, duiken we...

Middeleeuwen 16-03-2026

Brieven in de Middeleeuwen

Papier, envelop, postzegel... in een sterk gedigitaliseerde wereld lijken dat soms al bouwstenen voor communicatie uit een ver verleden. Maar hoe ging dat in de Middeleeuwen: het schrijven en bezorgen van brieven? Hoe werkte dat proces van A tot Z? Wie schreven de brieven, wie zorgden er voor de...

Middeleeuwen 9-03-2026

De Rozenoorlogen: het politieke conflict op papier (2/2)

Het verhaal over de Rozenoorlogen gaat verder! In het tweede deel van dit tweeluik spreekt dr. Aline Douma van de Rijksuniversiteit Groningen over literatuur uit de tijd van dat conflict: het politieke conflict op papier. Is er op papier sprake van propaganda? Hoe herkennen en duiden we werken van...

Middeleeuwen 2-03-2026

De Rozenoorlogen: van ideeënstrijd naar dynastiek conflict (1/2)

The Wars of the Roses... ofwel: de Rozenoorlogen! In dit eerste deel van een tweeluik zal dr. Aline Douma van de Rijksuniversiteit Groningen ons uitgebreid vertellen wat dit voor conflict is. Van het Huis Lancaster tot het Huis York, van Hendrik IV, V en VI tot Edward IV: wie zijn er allemaal bij...

Middeleeuwen 23-02-2026

Een Middeleeuwse Bestseller: Het Boek van Syntipas de Filosoof/Zeven Wijzen van Rome

Met dr. Emilie van Opstall van de Vrije Universiteit hebben we het in deze aflevering uitgebreid over een Middeleeuwse bestseller: 'Het boek van Syntipas de Filosoof'... of 'De Zeven Wijzen van Rome'! Maar waarom heeft deze bestseller twee titels? Waarom is het het een bestseller geworden? Waar...

Middeleeuwen 16-02-2026

Microkosmos van de Hanze

In deze aflevering gaan we met prof. dr. Louis Sicking van de Universiteit Leiden naar schiereiland Schonen in het huidige Zweden: naar een 'microkosmos van de Hanze'. Daar waren in laatmiddeleeuwse 'vitten', handelsnederzettingen, verschillende Hanzesteden vertegenwoordigd die een rol speelden in...

Middeleeuwen 13-02-2026

(BONUS) De Samguk Yusa: het verleden vervalsen om de toekomst te beheersen

Het gesprek met prof. dr. Remco Breuker van de Universiteit Leiden over de Samguk Yusa, dat beroemde werk uit middeleeuws Korea, ging nog even door: want welke rol speelt dit werk eigenlijk in het heden in de Korea's? Remco vertelt een alarmerend verhaal over het gebruik en misbruik van dit werk in...

Middeleeuwen 9-02-2026

Middeleeuws Korea: de Samguk Yusa

In deze aflevering reizen we met prof. dr. Remco Breuker van de Universiteit Leiden naar het Korea van de Middeleeuwen: naar Koryŏ... of toch niet? Remco vertaalde, samen met Frits Vos en Boudewijn Walraven, de beroemde 'Samguk Yusa' in het Engels. Het werk werd geschreven in de 13de eeuw, maar...

Middeleeuwen 6-02-2026

(BONUS) Visioenen van Hildegard van Bingen

Na een uitgebreide kennismaking met Hildegard van Bingen kijken we in deze bonusaflevering met dr. Dinah Wouters van de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen naar een visioenstekst van Hildegard, met een analyse door Dinah! We lezen het laatste visioen van het laatste visioenswerk...

Middeleeuwen 2-02-2026

Hildegard van Bingen: het lange leven van een middeleeuwse profeet

In deze aflevering laat dr. Dinah Wouters van de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen ons uitgebreid kennismaken met Hildegard van Bingen. We kijken naar de 12de eeuw, de eeuw waarin Hildegard leefde, en volgen Hildegard tijdens haar lange leven. Welke werken van Hildegard hebben...

Middeleeuwen 30-01-2026

(BONUS) Arthur: nog meer verhalen!

Na een episch tweeluik over Arthur met dr. Frank Brandsma van de Universiteit Utrecht was er nóg meer te vertellen: Frank had nog twee Arthur-verhalen meegenomen die hij graag (in een notendop) wilde vertellen en analyseren in deze bonusaflevering! We starten met het verhaal van de jonge ridder...

Middeleeuwen 26-01-2026

Arthur: koning voor eens en altijd (2/2)

Onze reis met dr. Frank Brandsma van de Universiteit Utrecht gaat verder: in dit tweede deel gaan we kijken naar hoe de verhalen rond Arthur - koning Arthur - ontstaan zijn, waarin we met name over de 12de eeuw gaan spreken en waarbij onder meer Chrétien de Troyes een belangrijke rol speelt. Waar...

Middeleeuwen 19-01-2026

Arthur: van dux bellorum naar hoofse vorst (1/2)

In twee epische delen laat dr. Frank Brandsma van de Universiteit Utrecht ons uitgebreid kennismaken met die zo beroemde figuur, waar je ongetwijfeld van gehoord hebt: Arthur! In dit eerste deel onderzoeken we of de verhalentraditie, waarover we in deel 2 veel meer gaan horen, gebaseerd is op een...

Middeleeuwen 16-01-2026

(BONUS) Van wie was het middeleeuwse stadhuis?

Het gesprek over middeleeuwse stadhuizen met dr. Nathan van Kleij van de Universiteit van Amsterdam was nog niet klaar! In deze bonusaflevering vertelt Nathan over de ontwikkeling van een 3D-reconstructie van de Vierschaar van het stadhuis in Gouda. Hoe is deze reconstructie tot stand gekomen? Wat...

Middeleeuwen 12-01-2026

Het middeleeuws stadhuis: een drukte van belang

In de eerste aflevering van 2026 gaan we met dr. Nathan van Kleij van de Universiteit van Amsterdam op onderzoek naar middeleeuwse stadhuizen in de Lage Landen! Hoe moeten we een 'stadhuis' in de Middeleeuwen definiëren: vergelijkbaar met of anders dan vandaag de dag? Wat gebeurde er op dagelijkse...

Middeleeuwen 5-01-2026

Middeleeuwen in 2026!

Voor iedereen alle goeds voor 2026! Wat gaat er allemaal gebeuren met de podcast 'Middeleeuwen' in 2026? Luister hier naar een korte update!Middeleeuwen Café💻 Tickets voor 'Middeleeuwen Café' met dr. Janna Coomans over 'De Zwarte Dood' zijn hier te koop via Cultuur Café Leidse Lente.🗓️ Maandag 2...

Middeleeuwen 29-12-2025

Thomas van Aquino

In de laatste aflevering van 2025 gaan we met dr. Anton ten Klooster van de Tilburg University, werkzaam aan de Tilburg School of Catholic Theology, uitgebreid kijken naar het leven, de werken en met name ook de werkwijze van Thomas van Aquino. Met Anton volgen we Thomas in zijn reis door Europa...

Middeleeuwen 22-12-2025

De zoektocht naar het verloren handschrift van een Engelse prinses

Klaar voor een ware onderzoeksreis naar de mogelijke vondst van een verloren handschrift van een Engelse prinses aan de hand van dr. Thijs Porck van de Universiteit Leiden? Laat je in ongeveer een uur meevoeren door Thijs: van de vondst van nieuwe middeleeuwse fragmenten in Alkmaar naar het...

Middeleeuwen 19-12-2025

(BONUS) De ‘lekkende hersenen’ van Cormac

De reis door middeleeuws Ierse geneeskunde met Ranke de Vries, leerstoelhouder Celtic Studies aan de Sint Francis Xavier University in Nova Scotia (Canada), is nog niet klaar: hoe zit het precies met dat verhaal over de 'lekkende hersenen van Cormac'? Je hoort het in deze fascinerende...

Middeleeuwen 15-12-2025

Van cholerische woede tot veelkleurig braaksel: een reis door de middeleeuws Ierse geneeskunde

Ben je klaar voor een uitgebreide reis door de middeleeuws Ierse geneeskunde? Met Ranke de Vries, leerstoelhouder Celtic Studies aan de Sint Francis Xavier University in Nova Scotia (Canada), kijken we naar hoe andere benaderingswijzen van middeleeuwse bronnen uit Ierland ons een nog onbekende...

Middeleeuwen 8-12-2025

Het spel van Sint Nicolaas van Jean Bodel

We zijn nog niet helemaal klaar met Sint Nicolaas, want dr. Rozanne Versendaal en dr. Rutger Kramer van de Universiteit Utrecht nemen ons mee naar Arras in Noord-Frankrijk: in het jaar 1200 werd daar het stuk 'Le Jeu de saint Nicolas' van Jean Bodel opgevoerd. Maar wat is dat voor stuk? Hoe en...

Middeleeuwen 5-12-2025

Sint Nicolaas: van Myra naar Bari (2/2)

Het is 5 december en in dit tweede deel van het tweeluik over Sint Nicolaas trapt dr. Rutger Kramer van de Universiteit Utrecht af met hoe Nicolaas de eerste 'bomaanslag in de geschiedenis' noemt... maar hoe zit dat precies? Hoe heeft de cultus van Sint Nicolaas zich over de wereld, waarbij Rutger...

Middeleeuwen 1-12-2025

Sint Nicolaas: van bisschop van Myra tot Sinterklaas (1/2)

Het is bijna 5 december: tijd dus om met dr. Rutger Kramer van de Universiteit Utrecht uitgebreid te gaan kijken naar... Nicolaas van Myra! We verkennen met Rutger wat we wel en niet weten over de bisschop van Myra, maar ook van de verhalen die over hem gingen op het moment dat hij Sint Nicolaas...

Middeleeuwen 28-11-2025

(BONUS) Carnaval in Jutphaas

In deze feestelijke bonusaflevering kijken we met dr. Rozanne Versendaal van de Universiteit Utrecht naar '10C26' uit Huis van het Boek: naar het 'Vastenavondhandschrift', een werk van een groep mensen die in de buurt van Jutphaas een carnavalsfeest hebben georganiseerd. Over dit bijzonder...

Middeleeuwen 24-11-2025

Feestcultuur in de Lage Landen

Met dr. Rozanne Versendaal van de Universiteit Utrecht gaan we uitgebreid kijken naar feesten en feestcultuur in de Late Middeleeuwen! Hoe belangrijk was die 'feestelijke cultuur' of 'vrolijke cultuur' in de 15e en 16e eeuw in de Lage Landen? Welke invloed had dat bijvoorbeeld op de sociale...

Middeleeuwen 17-11-2025

Objecten, mensen en netwerken: (on)zichtbaar verbonden

Met dr. Jitske Jasperse van het Instituto de Historia in Madrid gaan we kijken naar verschillende gebieden in het Europa van de 12de eeuw! We kijken naar kleine voorwerpen, met name naar middeleeuwse ringen, en de rol die ze spelen binnen (elite)netwerken: wat tonen die voorwerpen... en vooral: wie...

Middeleeuwen 10-11-2025

Het Shahname: leven na Ferdowsi (2/2)

Ook in deze tweede aflevering met professor dr. Gabrielle van den Berg van de Universiteit Leiden staat het Shahname centraal, maar nu kijken we vooral naar het leven van het werk ná Ferdowsi. Want hoe is het werk eigenlijk tot ons, vandaag de dag, gekomen? En in welke versie of versies? Een...

Middeleeuwen 3-11-2025

Het Shahname: Boek der Koningen (1/2)

Met professor dr. Gabrielle van den Berg van de Universiteit Leiden gaan we uitgebreid op reis naar de wereld van het 'Shahname': het 'Boek der Koningen', dat in het Perzisch is voltooid in het jaar 1010. Maar wat is het voor werk? En welke rol speelde de beroemde Ferdowsi - mogen we hem inderdaad...

Middeleeuwen 27-10-2025

Mongolen en Mamlukken: Relaties en beeldvorming (2/2)

Onze reis door het Midden-Oosten in de 13de en 14de eeuw met dr. Josephine van den Bent van de Universiteit van Amsterdam leidt ons in deze aflevering naar het Mamlukkensultanaat. Wie waren de Mamlukken en hoe kwamen zij aan de macht in Egypte... en daarbuiten? Hoe kwamen ze vervolgens in conflict...

Middeleeuwen 20-10-2025

Mongolen en Mamlukken: de opkomst van een wereldrijk (1/2)

In het eerste deel van een fantastisch tweeluik neemt dr. Josephine van den Bent van de Universiteit van Amsterdam ons mee naar het Midden-Oosten in de 13de en 14de eeuw: naar het sultanaat van de Mamlukken in Egypte en de komst van de Mongolen naar het Midden-Oosten. We kijken uitgebreid naar de...

Middeleeuwen 13-10-2025

Venetië: opstand in het Arsenaal (2/2)

In dit tweede deel van een fascinerend tweeluik met professor dr. Maartje van Gelder van de Universiteit van Amsterdam gaan we naar 1569... naar een opstand in het beroemde Arsenaal in Venetië! Een casus waarmee Maartje op bijzonder treffende wijze laat zien wat we wel en niet zien in het archief...

Middeleeuwen 6-10-2025

Venetië: macht, opstand en het archief (1/2)

In een fascinerend tweeluik, waarvan dit het eerste deel is, neemt professor dr. Maartje van Gelder van de Universiteit van Amsterdam ons mee naar Venetië! Via een uitgebreid historisch overzicht komen we bij het onderzoeksterrein van Maartje: enerzijds vormen van sociaal en politiek verzet door...

Middeleeuwen 3-10-2025

(BONUS) De schaduw van de ster: de nawerking van Jacob van Maerlant

We waren nog niet klaar met 'die Maerlant'... en dus kijkt dr. Bram Caers van de Universiteit Leiden in deze bonusaflevering met ons naar de nawerking van de werken van Jacob van Maerlant. Want hoe werd het werk van Maerlant gewaardeerd vanaf het moment van zijn dood aan het einde van de 13de eeuw...

Middeleeuwen 29-09-2025

Jacob van Maerlant: de vader van de Nederlandse literatuur

In Leiden neemt dr. Bram Caers van de Universiteit Leiden ons uitgebreid mee naar het leven en de werken van een beroemde leermeester uit de middeleeuwse Nederlanden: Jacob van Maerlant. Wat weten we eigenlijk over hem - over zijn leven, achtergrond en carrière? Wat maakt dat we nog altijd van veel...

Middeleeuwen 22-09-2025

Verhalen uit middeleeuws Ierland: Ierse helden met humor? (2/2)

In de laatste aflevering van een episch avontuur over Ierland in de Middeleeuwen met dr. Nike Stam van de Universiteit Utrecht kijken we naar een bijzondere bron: VLQ 7 uit de collectie van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Een handschrift met twee geweldige verhalen: 'Echtra Finn' en 'Fled...

Middeleeuwen 15-09-2025

Verhalen uit middeleeuws Ierland: meertalige geleerden in de glossen (1/2)

Het begin van een nieuw tweeluik met dr. Nike Stam van de Universiteit Utrecht! Deze keer biedt Nike ons, met hulp van dr. Mart van Duijn van de UB, een uniek kijkje in drie handschriften uit de collectie van de Universiteitsbibliotheek Leiden. Drie handschriften die ons wederom naar het Ierland...

Middeleeuwen 8-09-2025

Ierland in de Middeleeuwen: Saint Patricks 'rap battle' en je bent zelf een uil (2/2)

In deze tweede aflevering van het eerste tweeluik met dr. Nike Stam van de Universiteit Utrecht gaan we verder met onze 'bronnentombola' over het Ierland van de Middeleeuwen! Met nog meer bronnen en nog meer verhalen: met heiligenlevens van Saint Patrick en Saint Brigit en poëzie in middeleeuws...