Historische BoekenCast 1-06-2026

Afl. 75 - ‘Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was veel groter dan we denken'

• De Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was nog veel groter dan we denken, zegt journalist Leendert van der Valk. Meer dan drie miljoen mensen leefden in slavernij door toedoen van onze voorouders, schrijft hij in Vergeten plekken, vergeten mensen. Een Atlas van het Nederlands...

Historische BoekenCast 18-05-2026

Afl. 74 - 'Mussert had je buurman kunnen zijn'

Hoe moeten we de Romeinen in de Lage Landen zien? Als brengers van beschaving van een barbaars volkje, of als kolonialen die in onze contreien vooral een wingewest zagen? Robert Nouwen geeft het antwoord in Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis. ‘Wat je steeds tegenkomt bij...

Historische BoekenCast 4-05-2026

Afl. 73 – Beatrice de Graaf: 'Poetin gebruikt de geschiedenis als wapen'

Poetin is al een kwart eeuw aan de macht en krijgt Rusland steeds meer in zijn greep. Hij heeft de geschiedenis naar zijn hand gezet om zichzelf als redder van het ware Rusland te legitimeren, schrijven Beatrice de Graaf en Niels Drost in Poetins tsaristische droom. ‘Zijn ideologie is gevaarlijk en...

Historische BoekenCast 20-04-2026

Afl. 72 – 'Madame de Staël was de schrik van Napoleon'

Napoleon was bang voor Engeland, Rusland en Madame de Stael. De Frans-Zwitserse schrijfster en feministe wist zowel de Franse Revolutie als Napoleon te overleven, en werd evenzeer bewonderd als gevreesd door de mannen die haar stukken lazen. Margot Dijkgraaf schreef haar biografie. ‘Ze was de...

Historische BoekenCast 7-04-2026

Afl. 71 – Nederlanders gedragen zich op Curaçao nog steeds koloniaal

‘Je komt hier even aanwaaien om onze geschiedenis op te schrijven’, krijgt Anton Stolwijk regelmatig te horen tijdens zijn verblijf op Curaçao. Hij schreef Nederlanders groeten niet. Een boek over Curaçao. Zijn conclusie: Nederlanders blijken zich op het eiland nog steeds als kolonialen te...

Historische BoekenCast 16-03-2026

Afl. 70 - De Wolga als getuige van het Russisch verleden

De Wolga laat twee kanten van het Russische Rijk en de voormalige Sovjet-Unie zien. We zien er de sporen van de megalomane projecten en moordpartijen van Jozef Stalin, maar ook van de vroegere Russische monniken, eenvoudige plattelanders en de tsaren. Journalist Michel Krielaars voer de Wolga af op...

Historische BoekenCast 2-03-2026

Afl. 69 – Stad en platteland konden helemaal niet zonder elkaar

Samen met haar vader en broertje protesteerde Carolijn Visser als tienjarig meisje tegen de ontvangst van apartheidspolitici in het stadhuis in Middelburg. ‘Dit is het begin. We gaan door met de strijd,’ riepen ze. Totdat een politieagent, tevens hun halve buurman, hen maande daarmee op te houden...

Historische BoekenCast 16-02-2026

Afl. 68 – Bloei, vriendschap en conflict in de atlas van Joods Amsterdam

Bolleboos, gabber, hoteldebotel, mesjokke, jofel, kinnesinne, sjlemiel. De rij Jiddische leenwoorden die via Amsterdam hun weg vonden naar onze spreektaal is eindeloos. Mirjam Knotter en Maarten Hell legden de Joodse geschiedenis van Amsterdam vast in Atlas van Mokum. ‘Wat het meest opvalt is de...

Historische BoekenCast 2-02-2026

Afl. 67 – Nederland raakte in de ban van een dubbele moord

In 1872 raakte Nederland in de ban van een dubbele moord, die uiteindelijk een spreekwoord en kermisattractie opleverde. Tot geluk van de daders was de doodstraf net afgeschaft, en dat leidde tot felle discussies. ‘Het was een wrede moord in een nog allesbehalve humane tijd,’ vertelt historicus...

Historische BoekenCast 19-01-2026

Afl. 66 – ‘Zonder vrouwen was het verzet vastgelopen’

De verhalen van vrouwen in het verzet zijn nog steeds onderbelicht, zegt historicus Anna Boogaard. Zij schreef De Kriterionmeisjes, over Amsterdamse studentes in het verzet. ‘Zonder vrouwen was het systeem van het verzet vastgelopen.’ Etnisch geweld -- dat vaak wortels heeft in de koloniale tijd...

Historische BoekenCast 5-01-2026

Afl. 65 - Is Israël een Nederlandse splijtzwam geworden?

Discussies over Israël en de Palestijnen hebben in Nederland steevast een explosief karakter. Historicus Peter Malcontent noemde de relatie van ons land met Israël ooit een open zenuw. In de Historische BoekenCast vertelt hij over zijn nieuwste boek, waarin zich afvraagt of het inmiddels een...

Historische BoekenCast 15-12-2025

Afl. 64 – Kunnen middeleeuwers ons helpen bij de problemen van nu?

De Nederlandse regering wilde niets weten van Maurits van Vollenhoven (1882-1976). En dat terwijl de diplomaat in België nog altijd een held is. Diederick Slijkerman schreef de biografie van de man die bedeltjes verzamelde, op wolven joeg en België redde van honger en Duits geweld tijdens de Eerste...

Historische BoekenCast 1-12-2025

Afl 63. – ‘Het fascisme was wel degelijk een ideologie’

Nederland schafte de slavernij pas in 1863 af, maar al ver daarvoor lieten slavinnen zich in Suriname vrijkopen door witte mannen. Vrijkoping -- later ook door vrije zwarte Surinamers -- vrat het systeem van binnenuit aan, zo blijkt uit het levensverhaal van Paulina van der Meer. Ellen Neslo...

Historische BoekenCast 17-11-2025

Afl. 62 – Zelfs in hun dromen gingen Duitsers gebukt onder het naziregime

‘Zij was gewend om te spreken met koningen en presidenten, maar daalde af in de kerkers om hen te troosten die al jaren geen daglicht hadden gezien.’ Zo werd gezegd over barones Alwine Antoinette de Vos van Steenwijk (1921-2012). Ze gaf haar bevoorrechte leven op om te strijden voor de armen...

Historische BoekenCast 3-11-2025

Afl. 61 - Waarom houdt Poetin vast aan Koude Oorlog-spionnen?

Wilhelmina Drucker was een feministisch icoon en het grote voorbeeld van de Dolle Mina’s, die zich naar haar vernoemden. Maar Wilhelmina Drucker was veel meer dan een feminist, vertelt haar biograaf Marianne Braun. ‘Onze democratie en rechtstaat zijn schatplichtig aan haar.’ Bij Russische spionnen...

Historische BoekenCast 27-10-2025

Afl. 60 - Een familiedrama in het oude Japan

In haar nieuwe dubbelbiografie De zwevende wereld beschrijft Annejet van der Zijl de uiteindelijk kansloze relatie tussen de vernederlandste Duitser Franz von Siebold en zijn half Japanse dochter Ine. Het had iets kunnen worden als de vader had begrepen dat niet de hele wereld om hem draaide. ‘Maar...

Historische BoekenCast 13-10-2025

Afl. 59 - De Hollanders werden gezien als de Taliban van Europa

In Nederland bekijken we de Tachtigjarige Oorlog vaak door een nationale bril. Historici Raymond Fagel en Yolanda Rodríguez Pérez kiezen in De Tachtigjarige Oorlog in Europese ogen een breder perspectief. De ervaringen van Europese tijdgenoten leveren verrassende nieuwe inzichten op, vertellen de...

Historische BoekenCast 29-09-2025

Afl. 58 - Politici sturen het leger op onmogelijke missies

Op de Grebbeberg moest een Nederlandse soldaat in mei 1940 de Duitsers van zich afhouden met tien kogels en een karabijn dat slechts honderd meter ver schoot. Een kleine drieënhalve eeuw eerder, in 1600, werd het Nederlandse leger op een onmogelijke missie naar Nieuwpoort gestuurd door de...

Historische BoekenCast 15-09-2025

Afl. 57 – Amerika hielp Indonesië bij een bloedige zuivering

Tussen 1965 en 1966 vond in Indonesië een verschrikkelijke slachting onder (vermeende) communisten plaats. De massamoord was mede geïnitieerd door de VS: het was onderdeel van de ‘heksenjacht’ op het communisme en opstandige bewegingen in de derde wereld. Dat stelt de Amerikaanse historicus Vincent...

Historische BoekenCast 2-09-2025

Afl. 56 - De vooruitgang gaf een besef van verlies

Voor de een had het slaan van de torenklok een waarschuwende klank, de ander kreeg tranen in zijn ogen bij deze geluiden. Maar allemaal zaten ze gevangen tussen moderniteit en nostalgie. Want hoe mooi vroeger ook was, de trein en de snelweg hadden de toekomst. In De storm die wij vooruitgang...

Historische BoekenCast 18-08-2025

Afl. 55 - Biografie van een megalomane projectontwikkelaar

Nederlands eerste belangrijke projectontwikkelaar was een held van de gewone man. Maar Reinder Zwolsman was ook omstreden. Hij zou van Scheveningen een betonnen woestijn hebben gemaakt, en zijn oorlogsverleden was op zijn minst twijfelachtig. Had hij het verzet gesteund of was hij een ordinaire...

Historische BoekenCast 4-08-2025

Afl. 54 – Onze eeuwenlange zoektocht naar de waarheid

Het nieuwste boek van emeritus-hoogleraar Piet de Rooy lijkt geschreven uit plezier, maar ook uit zorg om het zogenoemde post truth-tijdperk. De tijd, de waarheid en de geschiedenis neemt ons mee op onbekende paden uit het verleden en legt uit hoe we terecht zijn gekomen in een wereld van...

Historische BoekenCast 14-07-2025

Afl. 53 – Hoe radicaal was de aanvoerder van de patriotten?

Hij bepleitte volkssoevereiniteit, was tegen de aristocratie en voor een bewapende revolutionaire garde. Maar hoe radicaal was leider van de patriottenbeweging Pieter Vreede (1750-1837) eigenlijk? En waarom is hij cruciaal voor de ontwikkeling van onze democratie? Zijn biograaf Dirk Alkemade geeft...

Historische BoekenCast 30-06-2025

Afl. 52 - Van Pietje Bell naar Swiebertje: hoe onze rechtsstaat veranderde

Onze rechtsstaat kent een Pietje Bell-periode, Swiebertje-jaren en een Pluk van de Petteflet-tijd. Dat betoogt Ybo Buruma in zijn boek De onvoltooide rechtsstaat. Aan de hand van beroemde kinderboeken schetst hij hoe de Nederlandse rechtsstaat vanaf de negentiende eeuw ontstond en zich steeds...

Historische BoekenCast 16-06-2025

Afl. 51 – Middeleeuwse dieven molken stiekem de koe van een nonnenklooster

Ze stelen de kleding van de waslijn van hun buren, breken collectebussen open en melken stiekem de koe van een nonnenklooster. Boeven in de Middeleeuwen lijken niet zozeer op geld uit, maar op goederen. Wie waren de middeleeuwse dieven en hoe gewoon of ongewoon was stelen in deze armoedige en...

Historische BoekenCast 2-06-2025

Afl. 50 - 'Het lukt de Europeaan niet om te voelen voor de Palestijn'

‘Weet je wat het pijnlijke is? Al ver voor de Tweede Wereldoorlog kon de Europeaan zich niet inleven in de jood, tegenwoordig lukt het ze niet om te voelen voor de Palestijn.’ Zo schrijft Sinan Cinankaya in zijn boek Galmende geschiedenissen. Een interview met de auteur, die het zelfingenomen en...

Historische BoekenCast 19-05-2025

Afl. 49 - Noord-Vietnam wilde de westerse harten veroveren

In de jaren zestig was veel jeugd vóór Vietnam en tegen Amerika. Je ergerde je aan ouders die riepen dat we de Amerikanen dankbaar moesten zijn, ongeacht wat er in Vietnam gebeurde. Dat Noord-Vietnam ondertussen een heuse propagandaoorlog voerde om het Westen op zijn hand te krijgen, wist vrijwel...

Historische BoekenCast 6-05-2025

Afl. 48 - Predikanten moedigden het geweld in Nederlands-Indië aan

‘Schiet ze allemaal kapot’, luidde het advies van een priester aan een Nederlandse soldaat. God had Nederland geroepen om de koloniale orde te herstellen, zo luidde de boodschap van de vierhonderd predikanten en aalmoezeniers die de Nederlandse troepen vergezelden tijdens de Indonesische...

Historische BoekenCast 14-04-2025

Afl. 47 – Geert Mak over de ‘fluisteraar’ van Franklin Roosevelt

Het waren andere tijden, waarin een Amerikaanse president de democratie niet ondermijnde maar vooruithielp. Natuurlijk kwam Franklin D. Roosevelts hulp aan de Europese democratie niet alleen voort uit idealisme, maar ook uit eigenbelang: een voet tussen de deur in Europa paste in het plan van...

Historische BoekenCast 1-04-2025

Afl. 46 - 'Ik zocht de waarheid over mijn fascistische vader'

In 2001 publiceerde historicus Chris van der Heijden het boek Grijs verleden, over het zwalkende en dobberende Nederland tijdens de Tweede wereldoorlog. Nu, bijna een kwart eeuw later, verschijnt Over de rand laait vuur. Hierin vertelt Van der Heijden hoe zijn ouders uit hooggestemde verwachtingen...

Historische BoekenCast 17-03-2025

Afl. 45 - Een miljoen Nederlanders in verzet

Uit nieuw onderzoek blijkt dat tijdens de Tweede Wereldoorlog veel meer Nederlanders in verzet kwamen dan altijd werd beweerd. Een nieuwe studie spreekt zelfs van één miljoen Nederlanders die zich op eigen wijze verweerden tegen de bezetter. Wie waren zij, en waaruit bestond hun verzet? Verandert...

Historische BoekenCast 3-03-2025

Afl. 44 - De schaduwkanten van de bevrijding

De Britten, Canadezen en Amerikanen werden in 1945 als helden binnengehaald. Maar er zaten nogal wat schaduwkanten aan de bevrijding: denk aan de Hongerwinter, de Slag om Arnhem en de vergisbombardementen op Nijmegen en Den Haag. Militair historicus Christ Klep schreef een nieuw standaardwerk over...

Historische BoekenCast 17-02-2025

Afl. 43 - Was Tante Bertha een verzetsheld of verraadster?

Tante Bertha werd ‘de moeder van het Rotterdams verzet’ genoemd. Ze was de vrouw achter een gewelddadige knokploeg en zou eigenhandig een aantal Joden hebben gered. Maar al tijdens de oorlog kwamen er barsten in haar imago. Ze zou ook Joden hebben verraden om er zelf beter van te worden...

Historische BoekenCast 3-02-2025

Afl. 42 – Waar komt het Nederlandse zelfbeeld vandaan?

Op het kleine stukje Hollandse aarde woonde de meest geslaagde afdruk van de menselijke soort, geloofden we in de zeventiende eeuw. Onze superioriteit bleek uit de opstand tegen de Spanjaarden, onze calvinistische aard en onze contacten met de ongeciviliseerde heidenen in de koloniën. Nederland...

Historische BoekenCast 20-01-2025

Afl. 41 - Het invloedrijkste boek aller tijden

Voormalig correspondent Jan van der Putten werd geboren op de dag dat Japan Pearl Harbor aanviel en de Tweede Wereldoorlog echt een wereldoorlog werd. Het was alsof hij voorbestemd was om een leven lang tussen oorlogen en revoluties door te brengen. In zijn boek Tijd van illusies plaatst hij zijn...

Historische BoekenCast 6-01-2025

Afl. 40 - De bijzondere boeken van Thea Beckman

Ze werd wereldberoemd als de schrijfster van dat ene boek: Kruistocht in spijkerbroek. Thea Beckman had een heel eigen genre: gewone jongens en meisjes speelden de hoofdrol in historische tijden waarin volwassenen dikwijls faalden. Haar biograaf Vivian de Gier vertelt hoe bijzonder Thea Beckman...

Historische BoekenCast 16-12-2024

Afl. 39 - De hippierevolutie begon veel eerder dan de sixties

Bij hippies denken we aan Paradiso en Fantasio. Aan de sixties met Woodstock en flowerpower. Maar in werkelijkheid waren er rond 1900 al bloemenkinderen in Europa. Ze droegen gewaden, waren herkenbaar aan hun Jezusbaard, liepen bij voorkeur op blote voeten en hadden hun eigen magies sentrum in het...

Historische BoekenCast 2-12-2024

Afl. 38 - ‘De Burgerbaron was op zoek naar een missie’

Joan Derk van den Capellen tot den Pol werd later een koffietafelrevolutionair genoemd, maar in zijn eigen tijd werd hij gevreesd door de Oranjes en de adel. Historicus Luc Panhuysen, die een biografie schreef van de achttiende-eeuwse ‘Burgerbaron’, noemt hem ‘een kale jonker op zoek naar een...

Historische BoekenCast 18-11-2024

Afl. 37 - De Nederlandse keuken was meer dan aardappelen met jus

Aardappels, wat gaargekookte groenten en een stukje suddervlees met jus. Dat werd in de jaren vijftig gezien als het eindpunt van de Hollandse keuken. Dat Nederland een eigen lekkerbektraditie had met verfijnde specerijen is veelal vergeten. In Het kookboek van Nederland beschrijven Garrelt...

Historische BoekenCast 4-11-2024

Afl. 36 - Wie waren Hitlers volgelingen?

Ze werd Mevrouw Buskruit of de Beemster Bemoeial genoemd, en was misschien wel de meest eigenzinnige vrouw van het patriarchale achttiende-eeuwse Nederland. Betje Wolff werd beroemd dankzij de moraliserende briefroman Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, maar begon haar schrijversloopbaan met...

Historische BoekenCast 21-10-2024

Afl. 35 - De gevaren van koloniale schuldgevoelens

Door ons overmatige schuldbewustzijn over het koloniale verleden dreigt onze democratie te verzwakken en spelen we Poetin in de kaart, waarschuwt Martin Bossenbroek, auteur van het boek Kolonialisme, de vloek van de geschiedenis. In deze aflevering van de Historische Boekencast, live opgenomen op...

Historische BoekenCast 14-10-2024

Afl. 34 - De comeback van een oude Nederlandse wijsheid

• Het credo ‘rust, reinheid en regelmaat’ werd in 1905 gelanceerd door een wijkverpleegkundige en groeide tot de mantra van een natie. Toch hebben ‘de drie R’en’ niet alleen een goede naam: ze staan ook symbool voor de betutteling van de jaren vijftig. Ten onrechte, vindt schrijver en journalist...

Historische BoekenCast 30-09-2024

Afl. 33 - De hel van Vught en het Israëlisch-Palestijns conflict

Het Duitse concentratiekamp Konzentrationslager Herzogenbusch werd tijdens de oorlog ‘De hel van Vught’ genoemd. Dat is niets te veel gezegd, zo blijkt uit De wraak op het verzet, het nieuwe boek van Ad van Liempt over het laatste oorlogsjaar in Kamp Vught. ‘De SS’ers renden naar de executieplaats...

Historische BoekenCast 16-09-2024

Afl. 32 - Dagboekverhalen en moordenaarsmotieven

Joris van Casteren schreef een boek vol zeer ongewone verhalen van ogenschijnlijk zeer gewone mensen. Allemaal maken ze de geschiedenis mee, van Vietnamoorlog tot de val van de Muur. Maar eigenlijk gaat dat allemaal langs ze heen. Hun bestaan draait om hun eigen sores en gedachtenspinsels. Van...

Historische BoekenCast 2-09-2024

Afl. 31 - Middeleeuws moederschap en een meeslepend levensverhaal

Nederland kent de zusjes Brilleslijper van het boek Het Hooge Nest. Maar al in 1986 schreven Rebekka Brilleslijper -- onder het pseudoniem Lin Jaldati -- en haar man Eberhard Rebling hun levensverhaal op. Alles komt daarin voorbij: het vooroorlogse Joodse Amsterdam, de onderduik en het verblijf in...

Historische BoekenCast 19-08-2024

Afl. 30 - Ontroerende reclames en een mysterieus telefoontje

Springende Masai-krijgers die happen naar ontbijtkoek, de jonge Evert van Benthem die op het ijs een boterham met pindakaas eet, en wasmiddel dat witter dan wit wast. ‘Reclame kan ons ontroeren of ergeren, maar houdt ons altijd een spiegel voor,’ aldus Wilbert Schreurs. De historicus vertelt wat...

Historische BoekenCast 5-08-2024

Afl. 29 - Zeven Cleopatra's en Joodse Raden in het buitenland

De Joodse Raad moest het Duitse vervolgingsbeleid vertalen naar de Joodse gemeenschap en probeerde ondertussen erger te voorkomen. Dat streven was gedoemd te mislukken, weten we nu. Joodse raden in Frankrijk en België brachten het er beter vanaf. Maar lag dat aan hun keuzes of aan de...

Historische BoekenCast 22-07-2024

Afl. 28 - Wie waren de slachtoffers van Jack the Ripper?

Hij was de nummer twee van de Boerenpartij achter boer Koekoek, pleegde majesteitschennis en reisde naar alle denkbare oorlogsgebieden om de strijd van dichtbij mee te maken. Journalist en militair Jan Fabius leefde van 1888 tot 1964 en was in zijn tijd een beroemdheid. Koen Vossen schreef een...

Historische BoekenCast 1-07-2024

Afl. 27 - Een dramatische moord en sportieve wereldgeschiedenis

Het zeventiende-eeuwse calvinistische dorpje Herwijnen was wel wat gewend: goedgebekte zelfstandige vrouwen die samen een herberg bestierden, roddel en achterklap, en vechtpartijen waar messen werden getrokken. Maar een moordaanslag op klaarlichte dag – en ook nog eens op de machtigste man van het...

Historische BoekenCast 17-06-2024

Afl. 26 - IJsberen, Israël en propaganda tegen de nazi's

Wat hebben de paling en de ijsbeer gemeen? Dat ze eeuwenlang hebben geleden onder de mens, maar nu leidend zijn in ons denken over natuur en cultuur. Frank Westerman vertelt over zijn nieuwe boek Zeven dieren bijten terug. ‘De ijsbeer is van onze vijand een knuffeldier geworden en staat nu symbool...